ଶବ୍ଦଶକ୍ତି, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି — ନୋଟ୍ସ୍
ସ୍ରୋତ: ସାରସ୍ୱତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ — ଶବ୍ଦବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ (କ)(ଖ)(ଗ)।
ଶବ୍ଦଶକ୍ତି (ତିନି ପ୍ରକାର)
| ଶକ୍ତି | ଅର୍ଥ | ଉଦାହରଣ |
|---|
| ଅଭିଧା | ମୌଳିକ/ବାଚ୍ୟାର୍ଥ | ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଲେ |
| ଲକ୍ଷଣା | ମୁଖ୍ୟାର୍ଥ ବାଧିତ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ୟାର୍ଥ | ଅନ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ତୁଳନାରେ ଓଡ଼ିଶା ଦରିଦ୍ର |
| ବ୍ୟଞ୍ଜନା | ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ତ୍ୟାଗ, ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟାର୍ଥ | ନମସ୍କାର, ମୁଁ ଆସୁଛି |
ଶବ୍ଦାର୍ଥର ପରିବର୍ତ୍ତନ (ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର)
| ପ୍ରକାର | ଅର୍ଥ | ଉଦାହରଣ |
|---|
| ଅର୍ଥ ସଙ୍କୋଚନ | ବ୍ୟାପକ → ସୀମିତ | ମୃଗ |
| ଅର୍ଥ ସଂପ୍ରସାରଣ | ସୀମିତ → ବ୍ୟାପକ | ତେଲ, ଚାଷ, ମାରିବା |
| ଅର୍ଥାଦେଶ | ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ | ମୌନ, ରାଗ, ଉଧାର, ମହୁର, ମାଇ |
| ଅର୍ଥୋତ୍କର୍ଷ | ମନ୍ଦ → ଭଲ | ଅପରୂପ, ମନ୍ଦିର, ବିଦଗ୍ଧ, ମୁଗ୍ଧ |
| ଅର୍ଥାପକର୍ଷ | ଭଲ → ମନ୍ଦ | ମହାଜନ, ନଗ୍ନ, ମହାପାତ୍ର |
ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତିଗତ ବିଭାଗ
| ପ୍ରକାର | ଲକ୍ଷଣ | ଉଦାହରଣ |
|---|
| ରୂଢ଼ | ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ | ବ୍ୟାଘ୍ର, ଲାବଣ୍ୟ, ବଳଦ, ଘଟ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ନବନୀତ |
| ଯୌଗିକ | ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଅର୍ଥ ସମାନ | ରକ୍ଷକ, ପାଠ୍ୟ, ହଳିଆ, ସୌଜନ୍ୟ |
| ଯୋଗରୂଢ଼ | ଅର୍ଥ ଅନେକ ସମ୍ଭବ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୋଟିଏ | ପଙ୍କଜ, ଜଳଦ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଲେଖନୀ, ଶିଷ୍ୟ, ଦନ୍ତୀ |