ବାକ୍ୟର ଅଂଶ — ବିସ୍ତୃତ ନୋଟ୍ସ୍
ସ୍ରୋତ: ସାରସ୍ୱତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ — ବାକ୍ୟର ଲକ୍ଷଣ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ-ବିଧେୟ, ବାକ୍ୟାଂଶ, ଖଣ୍ଡବାକ୍ୟ ଓ ଉପବାକ୍ୟ।
ବାକ୍ୟର ତିନି ଲକ୍ଷଣ
| ଲକ୍ଷଣ | ଅର୍ଥ | ଅଭାବର ଉଦାହରଣ |
|---|
| ଆକାଂକ୍ଷା | ଅର୍ଥବୋଧ ପାଇଁ ପଦ ପରସ୍ପରକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ | ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶରେ… |
| ଯୋଗ୍ୟତା | ପଦମାନଙ୍କ ଅର୍ଥରେ ବାଧା/ବ୍ୟାଘାତ ନ ଥିବା | ବିରାଡ଼ିଟି ଆକାଶରେ ଉଡୁଅଛି |
| ଆସତ୍ତି | ପଦମାନଙ୍କ ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ ସଂନିବେଶ ଓ ଅବିଳମ୍ବ ଉଚ୍ଚାରଣ | ଅବିନ୍ୟସ୍ତ ପଦ କ୍ରମ |
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ
- ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ — ଯାହା ବିଷୟରେ କିଛି କୁହାଯାଏ; ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ କର୍ତ୍ତା; ତାହାକୁ ବିଶେଷିତ କରୁଥିବା ପଦ କର୍ତ୍ତାର ବିବର୍ଦ୍ଧନ/ଅନୁବନ୍ଧ।
- ବିଧେୟ — ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଯାହା କୁହାଯାଏ; ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ କ୍ରିୟା; କର୍ମ, ପୂରକ ଓ କ୍ରିୟାର ବିବର୍ଦ୍ଧନ ଏଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
- ଉଦାହରଣ: ‘ଅସହାୟ ଦରିଦ୍ର ପିଲାଟି ରାସ୍ତାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଅଛି’ — କର୍ତ୍ତା: ପିଲାଟି; କର୍ତ୍ତାର ବିବର୍ଦ୍ଧନ: ଅସହାୟ, ଦରିଦ୍ର; କ୍ରିୟା: ଚାଲୁଅଛି; କ୍ରିୟାର ବିବର୍ଦ୍ଧନ: ଧୀରେ ଧୀରେ।
- ଉହ୍ୟ: ‘କାଲି କଟକ ଯିବି’ (ମୁଁ), ‘କେତେବେଳେ ଆସିବ?’ (ତୁମେ), ‘ପିଲାଟି ସୁନ୍ଦର’ (ଅଟେ)।
- ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଂଶ ସାଧାରଣତଃ ବିଶେଷ୍ୟ/ସର୍ବନାମ ପଦ; ସମ୍ବନ୍ଧପଦ, ନାମ ବିଶେଷଣ ଆଦି ମଧ୍ୟ ଥାଏ।
ବାକ୍ୟାଂଶ, ଖଣ୍ଡବାକ୍ୟ ଓ ଉପବାକ୍ୟ
| ନାମ | ଲକ୍ଷଣ | ଉଦାହରଣ |
|---|
| ବାକ୍ୟାଂଶ | ସମାପିକା କ୍ରିୟା ନାହିଁ; ଅର୍ଥ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ | ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତି ରାତ୍ରିରେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ |
| ଖଣ୍ଡବାକ୍ୟ (କ୍ଲଜ୍) | ସମାପିକା କ୍ରିୟା ଅଛି; ଅର୍ଥ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ | ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯାଉଥିଲେ |
| ଉପବାକ୍ୟ | ଆଶ୍ରିତ/ଅପ୍ରଧାନ ଖଣ୍ଡବାକ୍ୟ | ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯାଉଥିଲେ (ମୁଁ ଘରେ ବସିଥିଲି) |
| ବାକ୍ୟାଂଶ ପ୍ରକାର | କାର୍ଯ୍ୟ |
|---|
| ବିଶେଷ୍ୟାତ୍ମକ | ବିଶେଷ୍ୟର କାମ |
| ବିଶେଷଣାତ୍ମକ | ବିଶେଷଣର କାମ |
| କ୍ରିୟାବିଶେଷଣାତ୍ମକ | କ୍ରିୟାବିଶେଷଣର କାମ |
| ଉପବାକ୍ୟ | କାର୍ଯ୍ୟ |
|---|
| ବିଶେଷ୍ୟ | କର୍ତ୍ତା/କର୍ମ/ପୂରକ ରୂପେ |
| ବିଶେଷଣ | ବିଶେଷ୍ୟ/ସର୍ବନାମକୁ ବିଶେଷିତ କରେ |
| କ୍ରିୟାବିଶେଷଣ | କ୍ରିୟାକୁ ବିଶେଷିତ କରେ |
⚡ ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍ସ୍ / ଭ୍ରମ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ
- ସମାପିକା କ୍ରିୟା ନାହିଁ → ବାକ୍ୟାଂଶ; ଅଛି କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ → ଖଣ୍ଡବାକ୍ୟ।
- କର୍ତ୍ତା ବିନା କ୍ରିୟା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଗଲେ ଉହ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ଖୋଜନ୍ତୁ।