ବିରାମ ଚିହ୍ନ (ବାକ୍ୟବିନ୍ୟାସ ଚିହ୍ନ) — ବିସ୍ତୃତ ନୋଟ୍ସ୍
ସ୍ରୋତ: ସାରସ୍ୱତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ — ବିରାମ ଚିହ୍ନ ଅଧ୍ୟାୟ।
ଲେଖାରେ କେଉଁଠି ବିରାମ ବା ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ହେବ, ତାହା ଜଣାଇବାକୁ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ତାହା ବିରାମ ଚିହ୍ନ ବା ବାକ୍ୟବିନ୍ୟାସ ଚିହ୍ନ।
| ଚିହ୍ନ | ନାମ |
|---|---|
| । | ପୂର୍ଣ୍ଣଚ୍ଛେଦ |
| , | କମା (ପ୍ରଥମଚ୍ଛେଦ) |
| ; | ସେମିକୋଲନ୍ (ଦ୍ୱିତୀୟଚ୍ଛେଦ) |
| : | କୋଲନ୍ |
| ? | ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ଚିହ୍ନ |
| ! | ବିସ୍ମୟାଦିସୂଚକ ଚିହ୍ନ |
| – | ଡ୍ୟାସ୍ (ରେଖାଚିହ୍ନ/ବ୍ୟବଧାନ ଚିହ୍ନ) |
| - | ହାଇଫେନ୍ (କ୍ଷୁଦ୍ର ରେଖା/ସଂଯୋଜକ ଚିହ୍ନ) |
| :- | ଉଦାହରଣ ବା ଯଥା ଚିହ୍ନ |
| ( ) | ଛୋଟ ବନ୍ଧନୀ |
| [ ] | ବର୍ଗ ବନ୍ଧନୀ |
| { } | କୁଟିଳ ବନ୍ଧନୀ |
| “ ” | ଉଦ୍ଧୃତି ଚିହ୍ନ (ଦ୍ୱିଗୁଣ) |
| ‘ ’ | ଉଦ୍ଧୃତି ଚିହ୍ନ (ଏକକ) |
ବ୍ୟବହାର ନିୟମ
| ଚିହ୍ନ | କେଉଁଠି ବ୍ୟବହାର | ଉଦାହରଣ |
|---|---|---|
| ପୂର୍ଣ୍ଣଚ୍ଛେଦ ( । ) | ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ବାକ୍ୟର ଶେଷରେ | ମାନବସେବା ହିଁ ମାଧବସେବା । |
| କମା ( , ) — ପ୍ରଥମ ଛେଦ | ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହୃତ, କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ବିରାମ: ଏକାଧିକ ବିଶେଷ୍ୟ/ବିଶେଷଣ/କ୍ରିୟା ପୃଥକ୍; ସମ୍ବୋଧନ ପଦ ପରେ; ଯୌଗିକ ବାକ୍ୟର ବାକ୍ୟ ପୃଥକ୍; ଜଟିଳ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ-ଅପ୍ରଧାନ ପୃଥକ୍; ଉଦ୍ଧୃତ ବାକ୍ୟ ପୂର୍ବରେ; ଦରଖାସ୍ତ/ଶିରୋଲେଖରେ; ନାମ ପରେ ଉପାଧି (ସଂଯୋଜକ ଅବ୍ୟୟ ପୂର୍ବରେ ନୁହେଁ) | ଗାନ୍ଧି, ନେହେରୁ ଓ ଲାଲବାହାଦୁର · ପ୍ରିୟ ରମେଶ, ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଗ୍ରହଣ କରିବ · ଯେ ସତ କହେ, ସେ ନିର୍ଭୀକ ଅଟେ |
| ସେମିକୋଲନ୍ ( ; ) — ଦ୍ୱିତୀୟ ଛେଦ | ସଂଯୋଜକ ବିହୀନ ଯୌଗିକ ବାକ୍ୟର ସମକକ୍ଷ ବାକ୍ୟ ପୃଥକ୍; ଏକ ଭାବର ଗତି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ବ ବାକ୍ୟ ଶେଷରେ | ଶିକ୍ଷକ ମୋତେ କ୍ଷମା କଲେ; ଏପରି ବ୍ୟବହାର ନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । |
| କୋଲନ୍ ( : ) | ସେମିକୋଲନ୍ଠାରୁ ଅଧିକ ବିରାମ; ଉଦାହରଣ, ଉଦ୍ଧୃତି, ବର୍ଣ୍ଣନା ପୂର୍ବରେ | ସମସ୍ତେ କହନ୍ତି: “ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାରମାସ ତେରଯାତ୍ରା ।” |
| ଯଥା ଚିହ୍ନ ( :- ) | ଉଦାହରଣ ଦେବାବେଳେ | ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଞ୍ଚଭାଇ; ଯଥା :- ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ । |
| ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ( ? ) | ପ୍ରଶ୍ନାର୍ଥକ ବାକ୍ୟ ଶେଷରେ | ତୁମେ କେଉଁ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଛ ? |
| ବିସ୍ମୟାଦିସୂଚକ ( ! ) | ଆନନ୍ଦ, ବିଷାଦ, ଘୃଣା, ବିସ୍ମୟ ଆଦି ଭାବ ଶେଷରେ; ସମ୍ବୋଧନ ପରେ | ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ କି ସୁନ୍ଦର ! · ହେ ପରମେଶ୍ୱର ! |
| ଉଦ୍ଧୃତି ( “ ” / ‘ ’ ) | କବି, ଲେଖକ, ବକ୍ତାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଅବିକଳ; ଭିତରେ ଆଉ ଏକ ଉଦ୍ଧୃତି ଥିଲେ ‘ ’; ଶବ୍ଦ/ଶୀର୍ଷକ ପାଇଁ ‘ ’ | ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆଜି ବିରାମଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ପଢ଼ାଇବି ।” |
| ଡ୍ୟାସ୍ ( – ) | ବାକ୍ୟ ମଝିରେ ବନ୍ଦ କରି ଅନ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଆରମ୍ଭ; ଉଦାହରଣ ଓ ଉଦ୍ଧୃତିରେ; ବକ୍ତାଙ୍କ ନାମ ପରେ; ନାଟକର ସଂଳାପରେ | ତୁମେ ମୋ କଥା – ଆଜି ତୁମର ଏ ଅବସ୍ଥା ହୋଇ ନ ଥା’ନ୍ତା । |
| ହାଇଫେନ୍ ( - ) | ସମାସବଦ୍ଧ ପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ; ଦୁଇ ଧାଡ଼ିରେ ଭାଙ୍ଗି ଲେଖିଲେ ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ିରେ | ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ-ମୋକ୍ଷ |
| ବନ୍ଧନୀ ( ) [ ] { } | ବାକ୍ୟସ୍ଥ ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବାକୁ ତତ୍ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧିକ କଥା ବାନ୍ଧିବାକୁ — ଛୋଟ, ବର୍ଗ ଓ କୁଟିଳ ବନ୍ଧନୀ | ଗାଙ୍ଗେୟ (ଗଙ୍ଗାନନ୍ଦନ ଭୀଷ୍ମ) ଥିଲେ ମହାଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ମହନୀୟ ଚରିତ୍ର । |
⚡ ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍ସ୍ / ଭ୍ରମ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ
- ଏକାଧିକ ପଦ ପୃଥକ୍ କରିବାକୁ କମା; ‘ଓ’/‘ଏବଂ’ ପୂର୍ବରେ କମା ନୁହେଁ।
- କମା = ପ୍ରଥମ ଛେଦ (କ୍ଷୁଦ୍ରତମ); ସେମିକୋଲନ୍ = ଦ୍ୱିତୀୟ ଛେଦ।
- ଡ୍ୟାସ୍ (–) ଦୀର୍ଘ ରେଖା; ହାଇଫେନ୍ (-) କ୍ଷୁଦ୍ର ରେଖା।
- ଉଦାହରଣ ପାଇଁ ‘ଯଥା :-’; ଉଦ୍ଧୃତି ପୂର୍ବରେ କମା ବା କୋଲନ୍।