ରୂଢ଼ି ପ୍ରୟୋଗ (କ୍ରିୟାଯୁକ୍ତ ରୂଢ଼ି) — ନୋଟ୍ସ୍
ଯେଉଁ ଶବ୍ଦଗୁଚ୍ଛ ନିଜର ସାଧାରଣ ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ି ଏକ ବିଶେଷ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାକୁ ରୂଢ଼ି ପ୍ରୟୋଗ କୁହାଯାଏ। ଯେପରି — ଆଖିରେ ନାଚିବା ଅର୍ଥ ଆଖିରେ ନାଚିବା ନୁହେଁ, ମନେପଡ଼ିବା। ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ‘ସାରସ୍ୱତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ’ ର କ୍ରିୟାଯୁକ୍ତ ରୂଢ଼ି ତାଲିକା ଅନୁସାରେ 355 ଟି ରୂଢ଼ି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥ ଦିଆଯାଇଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ କେଉଁ ଢଙ୍ଗରେ ଆସେ
- ରୂଢ଼ି ଦିଆଯାଇ ଅର୍ଥ ପଚରାଯାଏ — ‘ଆଖିରେ ନାଚିବା’ ର ଅର୍ଥ କଣ?
- ଅର୍ଥ ଦିଆଯାଇ ରୂଢ଼ି ପଚରାଯାଏ — ‘ମନେପଡ଼ିବା’ ଅର୍ଥରେ କେଉଁ ରୂଢ଼ି?
- ଠିକ୍ ଯୋଡ଼ି / ଭୁଲ୍ ଯୋଡ଼ି ବାଛିବା।
- ବାକ୍ୟ ଭିତରୁ ରୂଢ଼ି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ଅର୍ଥ ଲେଖିବା।
ମନେରଖିବାର କୌଶଳ
- ଅର୍ଥ ଅନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଗୁଚ୍ଛ ପଢ଼ନ୍ତୁ। ନିମ୍ନରେ ସମାନ ଅର୍ଥର ରୂଢ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି।
- ଶରୀରର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ରୂଢ଼ି (ଆଖି, ହାତ, ଗୋଡ଼, ମୁହଁ, କାନ, ନାକ, ଛାତି, ମୁଣ୍ଡ) ପ୍ରାୟ ବାରମ୍ବାର ଆସେ — ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଅଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ମନେରଖନ୍ତୁ।
- ରୂଢ଼ିର ଅକ୍ଷର ଓ କ୍ରିୟା ଭଲ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତୁ — ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବଦଳିଲେ ଅର୍ଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଏ।
ସମାନ ଅର୍ଥର ରୂଢ଼ି (ଗୁଚ୍ଛ ଅନୁସାରେ)
ଠକିବା / ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା / ଭୁଲାଇବା
- ଚିତାକାଟିବା — ଠକିବା
- ଦଗାଦେବା — ଠକିବା, ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା
- ଧୋକା ଦେବା — ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା
- ପଛରୁ ଛୁରିମାରିବା — ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା
- ପାଣିରେ ସର ପକାଇବା — ଚିକ୍କଣ କଥା କହି ମନ ଭୁଲେଇବା
- ଫାଙ୍କିଦେବା — ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା, ଠକିବା
- ବିଶ୍ୱାସରେ ବିଷଦେବା — ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା
- ଭୂଆଁ ବୁଲାଇବା — ଭଣ୍ଡେଇବା, ବିଭିନ୍ନ ବାହାନା ଦେଖାଇ ଠକିବା
- ଭେଳିକି ଦେଖାଇବା — ଭୁଲେଇବା
ହଇରାଣ / ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିବା
- ଝଙ୍କ ଛଡ଼ାଇ ଦେବା — ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିବା
- ଠେକିଏ ପାଣି ପିଆଇବା — ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିବା
- ଡହକବିକଳ ହେବା — ଅତି ଆତୁର ହେବା
- ପାଣି ପିଆଇବା — ଖୁବ୍ ହଇରାଣ କରିବା
- ବସେଇଉଠେଇ ନ ଦେବା — ଅଥୟ କରିବା
ସର୍ବନାଶ / ସର୍ବସ୍ୱାନ୍ତ
- କପାଳ ଫାଟିବା — ସର୍ବନାଶ ହେବା
- କଳାକନା ବୁଲାଇବା — ସର୍ବସ୍ୱ ଲୁଟିନେବା
- ଡିହରେ ବିଲୁଆ ଡେଇଁବା — ଘର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ବଂଶ ବୁଡ଼ିଯିବା
- ତଳିତଳାନ୍ତ କରିବା — ସର୍ବନାଶ କରିବା
- ଦଫା ରଫା କରିବା — ସର୍ବସ୍ୱାନ୍ତ କରିବା
- ଭେଲା ବୁଡ଼ିବା — ସର୍ବନାଶ ହେବା
ଅପମାନ / ଅପମାନିତ ହେବା
- ତିନି ପାଞ୍ଜିରୁ ଯିବା — ଯଶ ହରାଇବା
- ନାକବାଳ ଧରି ବସ ଉଠ ହେବା — ଅପମାନିତ ହେବା
- ନାଁ ପକାଇବା — ନିନ୍ଦିତ ହେବା
- ମୁହଁ ତଳକୁ ହେବା — ଅପମାନିତ ହେବା
- ମୁହଁରେ କଳା ଲାଗିବା — ଅପମାନ ପାଇବା
- ମୁହଁ କଳାପଡ଼ିଯିବା — ଦୁଃଖରେ ମଳିନ ଦିଶିବା, ଅପମାନିତ ହେବା
- ଲୋକହସା ହେବା — ଅପମାନିତ ହେବା
ବିପଦ ଓ ଅସୁବିଧା
- ଆଉଟୁପାଉଟୁ ହେବା — ବିକଳ ହେବା
- ଉଠେଇବସେଇ ନଦେବା — ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିବା
- କଟାଘା'ରେ ଚୂନ ଦେବା — ଦୁଃଖ ଉପରେ ଦୁଃଖ ଦେବା
- ଘରେ ନ ପଶୁଣୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଚାଳ ବାଜିବା — କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ବାଧାବିଘ୍ନ ଆସିବା
- ଦୁଇ ନାଆରେ ଗୋଡ଼ ଦେବା — ଏକ ସମୟରେ ଦୁଇଟି କାମ ଆରମ୍ଭ କରି ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିବା
- ଦୋ' ଘାଇରେ ପଡ଼ିବା — ବିଷମ ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିବା
- ବିଛାମନ୍ତ୍ର ନ ଜାଣି ସାପଗାତରେ ହାତମାରିବା — ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ନ ଥାଇ ଏକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା
- ବିରୁଡ଼ି ବସାରେ ହାତ ମାରିବା — ଆପେ ବିପଦକୁ ବରଣ କରିବା
- ମନ ଘରଧରିବା — ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ି ସତର୍କ ହେବା
- ମହରଗରୁ ଯାଇ କାନ୍ତାରରେ ପଡ଼ିବା — ଏକ ସାଧାରଣ ବିପଦରୁ ଯାଇ ବଡ଼ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା
- ମୁଣ୍ଡରେ ବଜ୍ରପଡ଼ିବା — ବଡ଼ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା
- ଯନ୍ତାରେ ପଡ଼ିବା — ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିବା
- ହରଡ଼ଘଣାରେ ପଡ଼ିବା — ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା
ଗର୍ବ, ସାହସ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ
- ଛାତି ପତେଇବା — ସାହସ ବାନ୍ଧିବା, ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା
- ଛାତିକି ପଥର କରିବା — ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବା, ସହ୍ୟ କରିବା
- ଛାତି ଫୁଲାଇ ଚାଲିବା — ଗର୍ବ ପ୍ରକାଶ କରିବା
- ଟାଣ ଭାଙ୍ଗିବା — ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗିବା
- ମୁହଁ ଉପରକୁ ହେବା — ଗର୍ବ କରିବା
- ମୁହଁ ଭାଙ୍ଗିଦେବା — ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗିବା, ଟାଣପଣ ଭାଙ୍ଗିବା
କ୍ରୋଧ
- ରକ୍ତଚାଉଳ ଚୋବାଇବା — ରାଗରେ ଜଳିଯିବା
- ରାଗରେ ଅନ୍ଧହେବା — କ୍ରୋଧରେ ହିତାହିତ ଜ୍ଞାନ ଲୋପହେବା
- ହାଡ଼ ଜଳିବା — ଅତିଶୟ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହେବା
- ସାପ ପରି ଫଁ ଫଁ ହେବା — ରାଗରେ ଗରଗର ହେବା
ପରିଶ୍ରମ ଓ ଜୀବିକା
- ମୁଣ୍ଡଝାଳ ତୁଣ୍ଡରେ ମାରିବା — କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ପେଟ ପୋଷିବା
- ଲାଗି ଖାଇବା — ପରିଶ୍ରମ କରି ବଞ୍ଚିବା
- ଷୋଳଶିରା ଦୁହିଁ ହୋଇଯିବା — କଠୋର ପରିଶ୍ରମ କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିବା
ଦୋଷ ବାଛିବା / ନିନ୍ଦା
- ଖୁଅ କାଢ଼ିବା — ଦୋଷ ବାଛିବା
- ଖୁଣ୍ଟା ଦେବା — ନିନ୍ଦା ଦେବା
- ଛେନାରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଇବା — ଖୋଜି ଖୋଜି ଦୋଷ ବାହାର କରିବା
- ଜୀରାରୁ ଶିରା କାଢ଼ିବା — ବୃଥା ଦୋଷ ବାଛିବା
ଅପଚୟ / ବୃଥା ହେବା
- ଟହଲ ମାରିବା — ଅଯଥାରେ ସମୟ ନଷ୍ଟ କରିବା
- ପଇସା ପାଣିରେ ପଡ଼ିବା — ଅଯଥା ବ୍ୟୟ ହେବା
- ସୁଅ ମୁହଁରେ ଯିବା — ଧନର ଅଯଥାର୍ଥ ବିନିଯୋଗ ହେବା
- ହାତରୁ ଖାଇ ଘୋଡ଼ା ଆଗରେ ଡେଇଁବା — ଅଯଥା କଷ୍ଟ ସ୍ୱୀକାର କରିବା
ପ୍ରଚାର କରିବା
- ଡେଙ୍ଗୁରା ଦେବା — ପ୍ରଚାର କରିବା
- ଢୋଲ ପିଟିବା — ପ୍ରଚାର କରିବା
- ହାଟ କରିବା — ପ୍ରଚାର କରିବା
- ହାଟହେବା — ପ୍ରଚାରିତ ହେବା
ଗୋପନ ଓ ପ୍ରକାଶ
- ଗୁମର ଫିଟିବା — ରହସ୍ୟ ଖୋଲିଯିବା
- ଘଣ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଇବା — ଲୁଚାଇବା, ରକ୍ଷା କରିବା
- ଘଣ୍ଟ ପିଟିବା — ପ୍ରଚାର କରିବା
ଈର୍ଷା
- ଗୋଡ଼ ଟାଣିବା — ଈର୍ଷାରେ କ୍ଷତି କରିବା
- ଚକ୍ଷୁଶୂଳ ହେବା — ଈର୍ଷାର ପାତ୍ର ହେବା
- ରବେଇ ଖବେଇ ହେବା — ଈର୍ଷାକରିବା
ଦାୟିତ୍ୱ ଏଡ଼ାଇବା
- ଝାଡ଼ିଝୁଡ଼ି ହୋଇ ବସିବା — ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେବା
- ପରମୁଣ୍ଡରେ ନଡ଼ିଆ ବାଡ଼େଇବା — ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଲଦିଦେଇ ଖସିଯିବା
- ଭାଲୁ ଧରାଇବା — ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ ଖସିଯିବା, କୌଶଳରେ ଜଞ୍ଜାଳଗ୍ରସ୍ତ କରାଇବା
ଦୁର୍ବଳ / କ୍ଲାନ୍ତ
- କାଠ ହୋଇଯିବା — କାତର ହେବା
- ଗୋଡ଼ରୁ ପାଣି ମରିବା — ଥକିଯିବା, କ୍ଲାନ୍ତ ହେବା
- ଦେହ କଣ୍ଟା ହୋଇଯିବା — ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେବା
- ହାଡ଼ ଗଣିହେବା — ଦୁର୍ବଳ ହେବା
ମୂର୍ଖ / ଅଯୋଗ୍ୟ
- ଷଣ୍ଢକୁ ଭାଗବତ ପଢ଼ାଇବା — ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ଉପଦେଶ ଦେବା
- ଅକାଳକୁଷ୍ମାଣ୍ଡ — ଅଯୋଗ୍ୟ
- ଗଜମୂର୍ଖ — ମହାମୂର୍ଖ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଖ
- ଗୋବର ଗଣେଶ — ନିର୍ବୋଧ, ମୂର୍ଖ
- ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷର ବିବର୍ଜିତ — ମୂର୍ଖ
- ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷର ବରୁଣେଇ ପାହାଡ଼ — ଅତିମୂର୍ଖ
ଭାଗ୍ୟ / ଭାଗ୍ୟଲେଖା
- କପାଳ ଲିଖନ — ଭାଗ୍ୟଫଳ
- ଫଟା କପାଳ — ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ
- ଲଲାଟ ଲେଖନ — ଭାଗ୍ୟଲେଖା
ଶତ୍ରୁତା
- କଣ୍ଟାକୁ କଣ୍ଟାରେ କାଢ଼ିବା — ଶତ୍ରୁକୁ ଶତ୍ରୁ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆୟତ୍ତ କରିବା
- ଅହିନକୁଳ ସଂପର୍କ — ଘୋର ଶତ୍ରୁତା
- ଗୃହଶତ୍ରୁ ବିଭୀଷଣ — ଆତ୍ମୀୟ ଲୋକ ଶତ୍ରୁ
- ଘର ଢିଙ୍କି କୁମ୍ଭୀର — ନିଜ ଲୋକ ଶତ୍ରୁ
ବୃଥା / ମୂଲ୍ୟହୀନ
- ଅରଣ୍ୟରୋଦନ — ବୃଥା ପ୍ରାର୍ଥନା, ବୃଥା ପରିଶ୍ରମ
- ଅଲଣା କଥା — ମୂଲ୍ୟହୀନ କଥା
- ଫାଙ୍କା ଆଓ୍ୱାଜ — ବୃଥା ଧମକ
ଦାୟିତ୍ୱହୀନ
- କରଛଡ଼ା — ଦାୟିତ୍ୱ ଦୂରେଇବା
- ଦେହଛଡ଼ା — ଦାୟିତ୍ୱହୀନ
- ଲଗା ନା ପଘା — ନୀତିନିୟମ ନ ମାନିବା, ଦାୟିତ୍ୱହୀନ
କଷ୍ଟ ଉପରେ କଷ୍ଟ / କ୍ଷତି
- ଦାନ ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣା — ଲଗାତାର କ୍ଷତି ବା ଅପବ୍ୟୟ
- ବେଡ଼ି ଉପରେ କୋରଡ଼ା — ଦୁଃଖ ଉପରେ ଦୁଃଖ
- ବୋଝ ଉପରେ ନଳିତା ବିଡ଼ା — କଷ୍ଟ ଉପରେ କଷ୍ଟ
ଅସମ୍ଭବ
- ଉଷୁନାଧାନ ଗଜା ହେବା — ଅସମ୍ଭବ ସମ୍ଭବ ହେବା
- ଆକାଶକୁସୁମ — ଅସମ୍ଭବ କଥା
- ଲଙ୍କାରେ ହରିଶବ୍ଦ — ଅସମ୍ଭବ ବିଷୟ
ସାବଧାନ! ଦେଖିବାକୁ ପାଖାପାଖି, ଅର୍ଥ ଅଲଗା
| ରୂଢ଼ି | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| କପାଳ ଫାଟିବା କପାଳ ଫିଟିବା | ସର୍ବନାଶ ହେବା ସୁଦିନ ଆସିବା |
| ଘଣ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଇବା ଘଣ୍ଟ ପିଟିବା | ଲୁଚାଇବା, ରକ୍ଷା କରିବା ପ୍ରଚାର କରିବା |
| ମୁହଁ ଉପରକୁ ହେବା ମୁହଁ ତଳକୁ ହେବା | ଗର୍ବ କରିବା ଅପମାନିତ ହେବା |
| ପାଣି ଛଡ଼ାଇବା କୂଳରେ ଲାଗିବା | ଆଶା ନ ରଖିବା ଆଶା ପାଇବା |
| ଗୋଡ଼ ଧରିବା ଗୋଡ଼ହାତ ଧରିବା | ଭୁଲ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ନେହୁରା ହେବା, ଦୋଷସ୍ୱୀକାର କରିବା |
| ହାତ ଧରିବା ହାତ କରିବା | ବିବାହ କରିବା ନିଜପକ୍ଷକୁ ନେବା |
| ଖାଲ ଖୋଳିବା ଖାଲରେ ପକାଇବା | ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରିବା ବିପଦରେ ପକାଇବା |
| ଛାଇ ନ ମାଡ଼ିବା ଛାଇ ପଡ଼ିଲେ ନାହି ଡେଇଁବା | ଆଦୌ ସଂପର୍କ ନ ରଖିବା ଅସହିଷ୍ଣୁ ହେବା |
| ଉଭମମଧମ ଦେବା ଉଭମମଧମ ବସିବା | ମାଡ଼ ମାରିବା ମାଡ଼ ବସିବା |
| ମୁହଁ ଦେବା ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିବା | ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେବା ଚୁପ୍ କରାଇବା |
| ମୁହଁ ବାନ୍ଧିଦେବା ମୁହଁ ଭାଙ୍ଗିଦେବା | ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନହେବା ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗିବା, ଟାଣପଣ ଭାଙ୍ଗିବା |
| ଦାନ୍ତ ଦେଖେଇବା ଦାନ୍ତରେ କୁଟା ଦେବା | ପରିହାସ କରିବା ଦୋଷ ସ୍ୱୀକାର କରିବା |
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକା (355)
କ୍ରିୟାଯୁକ୍ତ ରୂଢ଼ି (209)
| ରୂଢ଼ି | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଆଉଟୁପାଉଟୁ ହେବା | ବିକଳ ହେବା |
| ଆକୁ ଖୋଜୁଖୋଜୁ ମହାଦେବ ବାହାରିବା | ସାଧାରଣ କଥାରୁ ବିରାଟ କାଣ୍ଡ ଘଟିବା |
| ଆଖିରେ ନାଚିବା | ମନେପଡ଼ିବା |
| ଆପଣା ଶିଙ୍ଗରେ ମାଟି ତାଡ଼ିବା | ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା |
| ଆହା କରିବା | ସମବେଦନା ଜଣାଇବା |
| ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିବା | ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା |
| ଉଠିଆ ଖାଇବା | ମାଗଣାରେ ଖାଇବା |
| ଉଠେଇବସେଇ ନଦେବା | ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିବା |
| ଉଡ଼ନ୍ତା ଚଡ଼େଇର ପର ଗଣିବା | ଅତି ଚତୁର ହେବା |
| ଉପରେ ଉପରେ ଭାସିବା | ପ୍ରକୃତ କଥା ନ ଜାଣିବା |
| ଉପରେ ପଡ଼ି କହିବା | ନ ପଚାରୁଣୁ କହିବା |
| ଉଭମମଧମ ଦେବା | ମାଡ଼ ମାରିବା |
| ଉଭମମଧମ ବସିବା | ମାଡ଼ ବସିବା |
| ଉଷୁନାଧାନ ଗଜା ହେବା | ଅସମ୍ଭବ ସମ୍ଭବ ହେବା |
| ଏ କାନରେ ପୂରାଇ ସେ କାନରେ ବାହାର କରିବା | କଥା ନ ଶୁଣିବା |
| ଓର ଭଣ୍ଡିବା | ସୁଯୋଗକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା |
| ଔଷଧ ଧରିବା | ସଫଳ ହେବା, କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା |
| କଟାଘା'ରେ ଚୂନ ଦେବା | ଦୁଃଖ ଉପରେ ଦୁଃଖ ଦେବା |
| କଣ୍ଟାକୁ କଣ୍ଟାରେ କାଢ଼ିବା | ଶତ୍ରୁକୁ ଶତ୍ରୁ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆୟତ୍ତ କରିବା |
| କଣ୍ଟାବାଡ଼ରେ ଲୁଗା ପକାଇ କଳି କରିବା | ବିନା କାରଣରେ ଅନ୍ୟ ସହ ଝଗଡ଼ା କରିବା |
| କଥା କାଟିବା | ଯୁକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡନ କରିବା |
| କଥା ତଳେ ନ ପକାଇବା | ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କରିବା |
| କଥା ଦେବା | ଜବାବ ଦେବା |
| କପାଳ ଫାଟିବା | ସର୍ବନାଶ ହେବା |
| କପାଳ ଫିଟିବା | ସୁଦିନ ଆସିବା |
| କଳାକନା ବୁଲାଇବା | ସର୍ବସ୍ୱ ଲୁଟିନେବା |
| କଳାକୁ ଧଳା କରିବା | ଭୁଲକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କରିବା |
| କାଠ ହୋଇଯିବା | କାତର ହେବା |
| କାନ ଡେରିବା | ଅନ୍ୟର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଲୁଚି ଶୁଣିବା |
| କାନରେ ହାତଦେବା | ବିସ୍ମୟ ପ୍ରକାଶ କରିବା, ନ ଶୁଣିବା |
| କାମରେ ହାତ ଦେବା | କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ କରିବା |
| କୁଟା ଖଣ୍ଡକ ଦି'ଖଣ୍ଡକ ନ କରିବା | ଅଳସୁଆମି କରିବା |
| କୂଳରେ ଲାଗିବା | ଆଶା ପାଇବା |
| କୟଳରୁ ବାଳ ବାଛିବା | ବୃଥା ପରିଶ୍ରମ କରିବା |
| ଖଡ଼ି ଛୁଇଁବା | ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ କରିବା |
| ଖଣ୍ଡାଧାରରେ ଚାଲିବା | ଅତି ସାବଧାନରେ ଚଳିବା |
| ଖାଇବା ପତରରେ ଧୂଳି ଦେବା | ଜୀବିକାରେ ବାଧା ଦେବା |
| ଖାଲ ଖୋଳିବା | ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରିବା |
| ଖାଲରେ ପକାଇବା | ବିପଦରେ ପକାଇବା |
| ଖୁଅ କାଢ଼ିବା | ଦୋଷ ବାଛିବା |
| ଖୁଣ୍ଟା ଦେବା | ନିନ୍ଦା ଦେବା |
| ଗାଉଁ ଗାଉଁ ହେବା | ବିରକ୍ତ ହେବା |
| ଗାଲରେ ହାତ ଦେବା | ଚିନ୍ତା କରିବା |
| ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା | କଷ୍ଟେମଷ୍ଟେ ଚଳିବା |
| ଗୁମର ଫିଟିବା | ରହସ୍ୟ ଖୋଲିଯିବା |
| ଗୁମ୍ମାରି ବସିବା | ତୁନୀ ହୋଇ ମନମାରି ବସିବା |
| ଗୋଡ଼ ଟାଣିବା | ଈର୍ଷାରେ କ୍ଷତି କରିବା |
| ଗୋଡ଼ ଟେକି ବସିବା | ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିବା |
| ଗୋଡ଼ ତଳେ ନ ପଡ଼ିବା | ଖୁସିରେ ଅଧୀର ହେବା |
| ଗୋଡ଼ ଧରିବା | ଭୁଲ ସ୍ୱୀକାର କରିବା |
| ଗୋଡ଼ରୁ ପାଣି ମରିବା | ଥକିଯିବା, କ୍ଲାନ୍ତ ହେବା |
| ଗୋଡ଼ହାତ ଧରିବା | ନେହୁରା ହେବା, ଦୋଷସ୍ୱୀକାର କରିବା |
| ଘଣ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଇବା | ଲୁଚାଇବା, ରକ୍ଷା କରିବା |
| ଘଣ୍ଟ ପିଟିବା | ପ୍ରଚାର କରିବା |
| ଘରେ ନ ପଶୁଣୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଚାଳ ବାଜିବା | କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ବାଧାବିଘ୍ନ ଆସିବା |
| ଚକ୍ଷୁଶୂଳ ହେବା | ଈର୍ଷାର ପାତ୍ର ହେବା |
| ଚମଟ ମାରିବା | ଠକି ଦେଇ ଚାଲିଯିବା |
| ଚଳୁ କରିଦେବା | ସବୁ ଶେଷ କରିଦେବା |
| ଚାଲିଲା ଶଗଡ଼ରେ ହାତଦେବା | ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ହେବା |
| ଚିତାକାଟିବା | ଠକିବା |
| ଛତୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେବା | ସତ୍ତା ଲୋପ କରିଦେବା |
| ଛାଇ ନ ମାଡ଼ିବା | ଆଦୌ ସଂପର୍କ ନ ରଖିବା |
| ଛାଇ ପଡ଼ିଲେ ନାହି ଡେଇଁବା | ଅସହିଷ୍ଣୁ ହେବା |
| ଛାତି ପତେଇବା | ସାହସ ବାନ୍ଧିବା, ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା |
| ଛାତି ଫୁଲାଇ ଚାଲିବା | ଗର୍ବ ପ୍ରକାଶ କରିବା |
| ଛାତିକି ପଥର କରିବା | ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବା, ସହ୍ୟ କରିବା |
| ଛେନାରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଇବା | ଖୋଜି ଖୋଜି ଦୋଷ ବାହାର କରିବା |
| ଜଳନ୍ତା ନିଆଁରେ କୁଟା ପକାଇବା | ରାଗ ବଢ଼ାଇବା, କଥା ବଢ଼ାଇବା |
| ଜିଦି ଧରିବା | ଗୋଟିଏ କଥାରେ ଜୋର୍ ଦେବା |
| ଜୀରାରୁ ଶିରା କାଢ଼ିବା | ବୃଥା ଦୋଷ ବାଛିବା |
| ଝଙ୍କ ଛଡ଼ାଇ ଦେବା | ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ କରିବା |
| ଝାଡ଼ିଝୁଡ଼ି ହୋଇ ବସିବା | ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେବା |
| ଟହଲ ମାରିବା | ଅଯଥାରେ ସମୟ ନଷ୍ଟ କରିବା |
| ଟାଣ ଭାଙ୍ଗିବା | ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗିବା |
| ଟେକ ରଖିବା | ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା |
| ଠାକୁର ଖାଇ ଖଟୁଳି ଖାଇବା | ସବୁ ଆତ୍ମସାତ୍ କରିବା |
| ଠାସକୁ ମାରିବା | ଅନୁମାନ କରି କହିବା |
| ଠେକିଏ ପାଣି ପିଆଇବା | ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିବା |
| ଡହକବିକଳ ହେବା | ଅତି ଆତୁର ହେବା |
| ଡିହରେ ବିଲୁଆ ଡେଇଁବା | ଘର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ବଂଶ ବୁଡ଼ିଯିବା |
| ଡେଙ୍ଗୁରା ଦେବା | ପ୍ରଚାର କରିବା |
| ଢୋଲ ପିଟିବା | ପ୍ରଚାର କରିବା |
| ତଣ୍ଟି କାଟିବା | ଅନିଷ୍ଟ କରିବା |
| ତଳିତଳାନ୍ତ କରିବା | ସର୍ବନାଶ କରିବା |
| ତିନି ପାଞ୍ଜିରୁ ଯିବା | ଯଶ ହରାଇବା |
| ତିଳକୁ ତାଳ କରିବା | ଛୋଟ କଥାକୁ ବଡ଼ କରି କହିବା |
| ତେଲ ମାରିବା | ଖୋସାମତ କରିବା |
| ଥଇଥାନ କରିବା | ରହିବା-ଖାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା |
| ଥଳକୂଳ ନ ପାଇବା | କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥିର କରି ନ ପାରିବା |
| ଦଗାଦେବା | ଠକିବା, ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା |
| ଦଫା ରଫା କରିବା | ସର୍ବସ୍ୱାନ୍ତ କରିବା |
| ଦାଉସାଧିବା | ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା |
| ଦାନାରେ ଧୂଳିଦେବା | ଜୀବିକା ମାରିବା |
| ଦାନ୍ତ ଦେଖେଇବା | ପରିହାସ କରିବା |
| ଦାନ୍ତରେ କୁଟା ଦେବା | ଦୋଷ ସ୍ୱୀକାର କରିବା |
| ଦୁଇ ନାଆରେ ଗୋଡ଼ ଦେବା | ଏକ ସମୟରେ ଦୁଇଟି କାମ ଆରମ୍ଭ କରି ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିବା |
| ଦେଖିପାରିବା | ଭଲପାଇବା, ସୁଖପାଇବା |
| ଦେହ କଣ୍ଟା ହୋଇଯିବା | ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେବା |
| ଦେହରୁ କଣ୍ଟାଯିବା | ଶତ୍ରୁନାଶ ହେବା |
| ଦେହସୁହା ହେବା | ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହେବା |
| ଦୋ' ଘାଇରେ ପଡ଼ିବା | ବିଷମ ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିବା |
| ଧରାକୁ ସରା ମଣିବା | କାହାକୁ ଖାତିର ନ କରିବା |
| ଧୂଆଁବାଣ ମାରିବା | ଫାଙ୍କିବା, ବାହାପିଆ କଥା କହିବା |
| ଧୋକା ଦେବା | ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା |
| ନଖରେ ଛିଣ୍ଡିବା | ସହଜରେ ସମାଧାନ ହେବା |
| ନଜର ରଖିବା | ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖିବା |
| ନାଁ କରିବା | ସୁନାମ ଅର୍ଜିବା |
| ନାଁ ପକାଇବା | ନିନ୍ଦିତ ହେବା |
| ନାକ ଛିଞ୍ଚାଡ଼ିବା | ବିରକ୍ତ ହେବା |
| ନାକ ଟେକିବା | ଘୃଣା କରିବା |
| ନାକବାଳ ଧରି ବସ ଉଠ ହେବା | ଅପମାନିତ ହେବା |
| ନାଟ ଲଗେଇବା | ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବା |
| ନାହିରେ ତେଲ ପକାଇ ଶୋଇବା | ଚିନ୍ତାଶୂନ୍ୟ ହେବା |
| ନେହୁରା ହେବା | ଅନୁରୋଧ କରିବା |
| ପଇସା ପାଣିରେ ପଡ଼ିବା | ଅଯଥା ବ୍ୟୟ ହେବା |
| ପଛରୁ ଛୁରିମାରିବା | ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା |
| ପରକଥାରେ ମୁଣ୍ଡ ପୂରେଇବା | ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା |
| ପରମୁଣ୍ଡରେ ନଡ଼ିଆ ବାଡ଼େଇବା | ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଲଦିଦେଇ ଖସିଯିବା |
| ପାଟିରେ ବାଟୁଳି ନ ବାଜିବା | ଅନର୍ଗଳ କହିବା |
| ପାଣି ଛଡ଼ାଇବା | ଆଶା ନ ରଖିବା |
| ପାଣି ନ ଗଳିବା | ନିବିଡ଼ ବନ୍ଧୁତା ହେବା |
| ପାଣି ପିଆଇବା | ଖୁବ୍ ହଇରାଣ କରିବା |
| ପାଣିରେ ସର ପକାଇବା | ଚିକ୍କଣ କଥା କହି ମନ ଭୁଲେଇବା |
| ପାଲରେ ପକାଇବା | କୌଶଳରେ ଆୟତ୍ତକୁ ଆଣିବା |
| ପାସଙ୍ଗରେ ନ ପଡ଼ିବା | ସମକକ୍ଷ ନ ହେବା |
| ପିଠିରେ ପଡ଼ିବା | ସାହାଯ୍ୟ କରିବା |
| ପିଲେହି ପାଣି ହେବା | ଭୟରେ ଛାନିଆ ହେବା |
| ପେଟରୁ କାଟିବା | ଅନ୍ୟ ସୁଖ ପାଇଁ ନିଜ ସୁଖକୁ କମାଇବା |
| ପୋଥିରେ ଡୋର ବାନ୍ଧିବା | ପଢ଼ା ବନ୍ଦ କରିବା |
| ଫଟେଇ ହେବା | ବାରମ୍ବାର ପଚାରିବା ବା କହିବା |
| ଫସରପାଟିବା | ବ୍ୟର୍ଥ ହେବା |
| ଫାଙ୍କିଦେବା | ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା, ଠକିବା |
| ଫୁଟୁକି ମାରିବା | ଆହ୍ୱାନ କରିବା |
| ବସେଇଉଠେଇ ନ ଦେବା | ଅଥୟ କରିବା |
| ବାଟକାଟିବା | ନିଜ ରାସ୍ତା ଧରିବା, ସୁବିଧା ଦେଖିବା |
| ବାଟମାରଣା ହେବା | ଧନର ଉପଯୁକ୍ତ ବିନିଯୋଗ ପୂର୍ବରୁ ଲୁଟି ହେବା |
| ବାଡ଼ ଫସଲ ଖାଇବା | ରକ୍ଷକ ଭକ୍ଷକ ହେବା |
| ବିଛାମନ୍ତ୍ର ନ ଜାଣି ସାପଗାତରେ ହାତମାରିବା | ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ନ ଥାଇ ଏକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା |
| ବିରାଡ଼ି କପାଳକୁ ଶିକା ଛିଣ୍ଡିବା | ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା |
| ବିରାଡ଼ି ଛିଙ୍କିବା | ଅନୁକୂଳ ବିଗିଡ଼ିବା |
| ବିରାଡ଼ି ବେକରେ ଘଣ୍ଟିବାନ୍ଧିବା | ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଥମେ ବାହାରିବା |
| ବିରୁଡ଼ି ବସାରେ ହାତ ମାରିବା | ଆପେ ବିପଦକୁ ବରଣ କରିବା |
| ବିଶ୍ୱାସରେ ବିଷଦେବା | ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କରିବା |
| ଭାଲୁ ଧରାଇବା | ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ ଖସିଯିବା, କୌଶଳରେ ଜଞ୍ଜାଳଗ୍ରସ୍ତ କରାଇବା |
| ଭୂଆଁ ବୁଲାଇବା | ଭଣ୍ଡେଇବା, ବିଭିନ୍ନ ବାହାନା ଦେଖାଇ ଠକିବା |
| ଭୂତ ଖାଇବା | ଧନର ପରଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ ହେବା |
| ଭେଲା ବୁଡ଼ିବା | ସର୍ବନାଶ ହେବା |
| ଭେଳିକି ଦେଖାଇବା | ଭୁଲେଇବା |
| ମନ କୁଣ୍ଢେ ମୋଟ ହେବା | କୌଣସି ସଫଳତାରେ ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲ ହେବା |
| ମନ ଘରଧରିବା | ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ି ସତର୍କ ହେବା |
| ମନ ଛୁଇଁବା | ପସନ୍ଦ ହେବା |
| ମନ ମାରିବସିବା | ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଚୁପ୍ ରହିବା |
| ମନମାନିବା | ପସନ୍ଦ ହେବା |
| ମହରଗରୁ ଯାଇ କାନ୍ତାରରେ ପଡ଼ିବା | ଏକ ସାଧାରଣ ବିପଦରୁ ଯାଇ ବଡ଼ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା |
| ମାଛ ତେଲରେ ମାଛ ଭାଜିବା | ବିନା ବ୍ୟୟରେ ଲାଭ ପାଇବା |
| ମାଛିକୁ ମା' ନ କହିବା | ଅତି ଶାନ୍ତଶିଷ୍ଟ ହେବା |
| ମାଟିରେ ମିଶିବା | ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା |
| ମୁଣ୍ଡ ଗୁଞ୍ଜିବା | ଆଶ୍ରୟ ନେବା |
| ମୁଣ୍ଡକୁ ତେନ୍ତୁଳିଆବିନ୍ଧା କାମୁଡ଼ିବା | ଭୀଷଣ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା |
| ମୁଣ୍ଡକୁ ହାତ ପାଇବା | ଉପାର୍ଜନକ୍ଷମ ହେବା |
| ମୁଣ୍ଡଝାଳ ତୁଣ୍ଡରେ ମାରିବା | କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ପେଟ ପୋଷିବା |
| ମୁଣ୍ଡରେ ବଜ୍ରପଡ଼ିବା | ବଡ଼ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା |
| ମୁହଁ ଉପରକୁ ହେବା | ଗର୍ବ କରିବା |
| ମୁହଁ କଳାପଡ଼ିଯିବା | ଦୁଃଖରେ ମଳିନ ଦିଶିବା, ଅପମାନିତ ହେବା |
| ମୁହଁ ତଳକୁ ହେବା | ଅପମାନିତ ହେବା |
| ମୁହଁ ଦେବା | ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେବା |
| ମୁହଁ ବଢ଼ାଇବା | ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନ କରିବା, ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେବା |
| ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିବା | ଚୁପ୍ କରାଇବା |
| ମୁହଁ ବାନ୍ଧିଦେବା | ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନହେବା |
| ମୁହଁ ଭାଙ୍ଗିଦେବା | ଗର୍ବ ଭାଙ୍ଗିବା, ଟାଣପଣ ଭାଙ୍ଗିବା |
| ମୁହଁ ମାରିବା | ଭେଟିବା, ସଂପର୍କ ରଖିବା |
| ମୁହଁରେ କଳା ଲାଗିବା | ଅପମାନ ପାଇବା |
| ଯତି ପଡ଼ିବା | ମେଳଖାଇବା |
| ଯନ୍ତାରେ ପଡ଼ିବା | ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିବା |
| ରକ୍ତଚାଉଳ ଚୋବାଇବା | ରାଗରେ ଜଳିଯିବା |
| ରକ୍ତରେ ବାଡ଼ଦେବା | ଜ୍ଞାତି ବା କୁଟୁମ୍ବ କାଟିଦେବା |
| ରବେଇ ଖବେଇ ହେବା | ଈର୍ଷାକରିବା |
| ରାଗରେ ଅନ୍ଧହେବା | କ୍ରୋଧରେ ହିତାହିତ ଜ୍ଞାନ ଲୋପହେବା |
| ଲାଗି ଖାଇବା | ପରିଶ୍ରମ କରି ବଞ୍ଚିବା |
| ଲୁହାଜାଣି ପାଣି ଦେବା | ଲୋକ ଦେଖି ବ୍ୟବହାର କରିବା |
| ଲୋକହସା ହେବା | ଅପମାନିତ ହେବା |
| ଶତମୁଖ ହେବା | ଅଧିକ କରି କହିବା |
| ଶରଣ ପଶିବା | ଅନୁଗତ ହେବା |
| ଷଣ୍ଢକୁ ଭାଗବତ ପଢ଼ାଇବା | ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ଉପଦେଶ ଦେବା |
| ଷୋଳଶିରା ଦୁହିଁ ହୋଇଯିବା | କଠୋର ପରିଶ୍ରମ କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିବା |
| ସଜମାଂସରେ ପୋକ ପକାଇବା | ମିଥ୍ୟାରେ ବଦନାମ କରିବା |
| ସୁଅ ମୁହଁରେ ଯିବା | ଧନର ଅଯଥାର୍ଥ ବିନିଯୋଗ ହେବା |
| ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତୋଳି ଆଣିବା | ମନରୁ ଫାଙ୍କି କହିବା |
| ହରଡ଼ଘଣାରେ ପଡ଼ିବା | ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା |
| ହଲିଲା ପାଣିରେ ଗୋଡ଼ ନଦେବା | ସାମାନ୍ୟ ବିପଦ ବା ଜଞ୍ଜାଳରେ ଲିପ୍ତ ନ ହେବା |
| ହାଉଜାଉ ହେବା | ବହୁପରିମାଣରେ ମିଳିବା |
| ହାଟ କରିବା | ପ୍ରଚାର କରିବା |
| ହାଟହେବା | ପ୍ରଚାରିତ ହେବା |
| ହାଡ଼ ଗଣିହେବା | ଦୁର୍ବଳ ହେବା |
| ହାଡ଼ ଜଳିବା | ଅତିଶୟ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହେବା |
| ହାତ ଉଠେଇବା | ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବା |
| ହାତ କରିବା | ନିଜପକ୍ଷକୁ ନେବା |
| ହାତ ଧରିବା | ବିବାହ କରିବା |
| ହାତକାଚ ବଜ୍ର ହେବା | ସ୍ୱାମୀର ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ କାମନା କରିବା |
| ହାତକୁ ଦି'ହାତ କରିବା | ବାହା କରିବା |
| ହାତକୁ ନେବା | ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିବା |
| ହାତକୁ ହାତ ମିଶାଇବା | ମିଳିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା |
| ହାତଛଡ଼ା କରିବା | ଛାଡ଼ିଦେବା |
| ହାତପାତିବା | ମାଗିବା |
| ହାତବାନ୍ଧି ବସିବା | ନିରୁପାୟ ହେବା |
| ହାତରୁ ଖାଇ ଘୋଡ଼ା ଆଗରେ ଡେଇଁବା | ଅଯଥା କଷ୍ଟ ସ୍ୱୀକାର କରିବା |
| ହାତରେ ନ ମାରି ଭାତରେ ମାରିବା | କୌଶଳରେ ଜୀବିକାରୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା |
| ହାତାହାତି ହେବା | ମାରପିଟ୍ ହେବା |
| ହାତେ ମାପି ଚାଖଣ୍ଡେ ଚାଲିବା | ସାବଧାନରେ କାମ କରିବା |
କ୍ରିୟାହୀନ ରୂଢ଼ି ଓ ତୁଳନାତ୍ମକ (‘ପରି’) ରୂଢ଼ି (86)
| ରୂଢ଼ି | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଅକଲସଲାମି | ଉଚିତ ଶାସ୍ତି, ଉଚିତ ଶିକ୍ଷା |
| ଅକାଳକୁଷ୍ମାଣ୍ଡ | ଅଯୋଗ୍ୟ |
| ଅକାଳଚଡ଼କ | ଆକସ୍ମିକ ବିପଦ |
| ଅଗମୂଳ | କ୍ରମିକତା ବା ସାରବତ୍ତାର ଅଭାବ |
| ଅନ୍ଧ ବୁଝାମଣା | ଅନ୍ୟାୟ ବିଚାର |
| ଅନ୍ଧର ଲଉଡ଼ି | ଅସହାୟର ସହାୟ, ଏକମାତ୍ର ସହାୟ |
| ଅରଣ୍ୟରୋଦନ | ବୃଥା ପ୍ରାର୍ଥନା, ବୃଥା ପରିଶ୍ରମ |
| ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର | ଗଳାଧକ୍କା |
| ଅଲଣା କଥା | ମୂଲ୍ୟହୀନ କଥା |
| ଅସିଆକାଳର ମସିଆ | ଅତିପୁରୁଣା |
| ଅହିନକୁଳ ସଂପର୍କ | ଘୋର ଶତ୍ରୁତା |
| ଆକାଶ ପାତାଳ ପ୍ରଭେଦ | ବହୁ ତଫାତ୍ |
| ଆକାଶକୁସୁମ | ଅସମ୍ଭବ କଥା |
| ଆରପାରିର ଡାକ | ମୃତ୍ୟୁସନ୍ନିକଟ |
| ଆଶାଭରସା | ଏକମାତ୍ର ସହାୟ |
| ଉଡ଼ା ଚଡ଼େଇ | ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ନ ରହିବା ଲୋକ |
| ଉପରଠାଉରିଆ | ଗଭୀରତାର ଅଭାବ |
| ଏକାଟିଆ ବାରହା | ସ୍ୱାର୍ଥପର |
| ଏଣ୍ଡୁଅ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଟୁଙ୍ଗାରିବା | କିଛି ନ ବୁଝି ପ୍ରତି କଥାରେ ସମ୍ମତି ଜଣାଇବା |
| ଓଲିଆରୁ ଗଜା | ଜନ୍ମରୁ ଚତୁର |
| କଞ୍ଚାହାତ | ଅପରିପକ୍ୱ |
| କପାଳ ଲିଖନ | ଭାଗ୍ୟଫଳ |
| କରଛଡ଼ା | ଦାୟିତ୍ୱ ଦୂରେଇବା |
| କାଠଗଡ଼ ପରି ପଡ଼ି ରହିବା | ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଭାବରେ ଶୋଇ ରହିବା |
| କାଠିକର ପାଠ | କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ |
| କୁଆପରି ରାଉ ରାଉ ହେବା | ସବୁବେଳେ ଗପିବା |
| କୁକୁର ପରି ଧାଇଁବା | କିଛି ପାଇବା ଆଶାରେ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇବା |
| କୁମ୍ଭୀରକାନ୍ଦଣା | ଛଳନା, ଉପରଠାଉରିଆ ସହାନୁଭୂତି |
| କୁହୁମୁଣ୍ଡାକପିଲା | ବେଶୀ କଥା କହି କାମ କରୁନଥିବା ଲୋକ |
| କୂପମଣ୍ଡୁକ | ସଙ୍କୁଚିତ ପରିବେଶରେ ବଢ଼ିଥିବା |
| କ୍ଷୀରନୀର ସଂପର୍କ | ନିବିଡ଼ ସଂପର୍କ |
| ଖଡ଼ ଗଦାରେ ପଦ୍ମ | ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶରେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀର ଜନ୍ମ |
| ଖୁଣ୍ଟାପରି ଠିଆ ହେବା | କିଛି ନ କରି କେବଳ ଠିଆ ହୋଇ ରହିବା |
| ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଗଙ୍ଗାପୂଜା | ଦାତାର ଧନରେ ଦାତାକୁ ସମ୍ମାନ |
| ଗଜମୂର୍ଖ | ମହାମୂର୍ଖ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଖ |
| ଗହମନିଦ | ଗାଢ଼ ନିଦ୍ରା |
| ଗୃହଶତ୍ରୁ ବିଭୀଷଣ | ଆତ୍ମୀୟ ଲୋକ ଶତ୍ରୁ |
| ଗୋଟିଏ ଚାଉଳରେ ଗଢ଼ା | ଅତି ସୁନ୍ଦର |
| ଗୋଠ ଖଣ୍ଡିଆ | ଅସାମାଜିକ, ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ଅଲଗା |
| ଗୋବର ଗଣେଶ | ନିର୍ବୋଧ, ମୂର୍ଖ |
| ଘର ଢିଙ୍କି କୁମ୍ଭୀର | ନିଜ ଲୋକ ଶତ୍ରୁ |
| ଘରବୁଡ଼ା | ଅନ୍ୟର କ୍ଷତିକାରକ |
| ଘୋଡ଼ାପରି ହସିବା | ଶାଳୀନତା ନ ରଖିବା |
| ଘୋଷାନନ୍ଦ | କିଛି ନ ବୁଝି ମୁଖସ୍ଥ କରିବା |
| ଛୋଟ ମୁହଁରେ ବଡ଼ କଥା | ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିର ବାକ୍ଚାତୁରୀ ବା ବାହାଦୁରୀ |
| ଢୋଲ ଭିତରେ ମୂଷା | ଗୁପ୍ତରେ ଅନିଷ୍ଟକାରୀ |
| ତେରଦିନିଆ ଯମ | ସ୍ୱଳ୍ପକାଳ କ୍ଷମତା ଲାଭ |
| ଦରିଦ୍ର ପଞ୍ଚାକ୍ଷର | ଦରିଦ୍ରର ଚିନ୍ତା |
| ଦାନ ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣା | ଲଗାତାର କ୍ଷତି ବା ଅପବ୍ୟୟ |
| ଦିଅଁ ଗଢୁଗଢୁ ମାଙ୍କଡ଼ | ଭଲ କରିବାକୁ ଯାଇ ମନ୍ଦ କରି ବସିବା |
| ଦିଅଁ ଦେଖା କଦଳୀ ବିକା | ଏକ ସମୟରେ ଦୁଇକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ |
| ଦୀପତଳ ଅନ୍ଧାର | ନିଜ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରତି ବା ଲୋକ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ନ ଦେବା |
| ଦେହଛଡ଼ା | ଦାୟିତ୍ୱହୀନ |
| ଦେହଲଗା | ଅତି ବିଶ୍ୱାସୀ |
| ନଛୋଡ଼ବନ୍ଧା | ଏକଜିଦିଆ |
| ପାପଧନ | ଅସତ୍ ଉପାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ |
| ପେଡ଼ି ପରି ମୁହଁ କରିବା | ମୁହଁ ଫୁଲେଇ ବସିବା, ରୁଷିବା |
| ପୋଥିବାଇଗଣ | ପୁସ୍ତକଗତ ବିଦ୍ୟା, ଅଭିଜ୍ଞତାଶୂନ୍ୟ ଶିକ୍ଷା |
| ପ୍ରସାଦ ପରି ପାଇବା | ଆନନ୍ଦରେ ଖାଇବା |
| ଫଟା କପାଳ | ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ |
| ଫାଙ୍କା ଆଓ୍ୱାଜ | ବୃଥା ଧମକ |
| ବକଧାର୍ମିକ | ଠକ |
| ବଗ ପରି ବସିବା | ଏକାଗ୍ରତା |
| ବରଡ଼ା ପତ୍ର ପରି ଥରିବା | ଭୟରେ କମ୍ପିବା |
| ବାହାବେଳେ ବାଇଗଣ ରୁଆ | ଆଗରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନ ହୋଇ ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା |
| ବେଡ଼ି ଉପରେ କୋରଡ଼ା | ଦୁଃଖ ଉପରେ ଦୁଃଖ |
| ବୋଝ ଉପରେ ନଳିତା ବିଡ଼ା | କଷ୍ଟ ଉପରେ କଷ୍ଟ |
| ଲଗା ନା ପଘା | ନୀତିନିୟମ ନ ମାନିବା, ଦାୟିତ୍ୱହୀନ |
| ଲଙ୍କାରେ ହରିଶବ୍ଦ | ଅସମ୍ଭବ ବିଷୟ |
| ଲଲାଟ ଲେଖନ | ଭାଗ୍ୟଲେଖା |
| ଶନିଦଶା | ଖରାପ ସମୟ |
| ଶୁଆ ପରି ଘୋଷିବା | ପାଠକୁ ବାରମ୍ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା, ମନେ ରଖିବା |
| ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷର ବରୁଣେଇ ପାହାଡ଼ | ଅତିମୂର୍ଖ |
| ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷର ବିବର୍ଜିତ | ମୂର୍ଖ |
| ସାତକାଣ୍ଡ ରାମାୟଣ | ବିରାଟ ବ୍ୟାପାର |
| ସାତଖୁଣ ମାଫ୍ | ସମସ୍ତ ଦୋଷ କ୍ଷମା |
| ସାପ ପରି ଫଁ ଫଁ ହେବା | ରାଗରେ ଗରଗର ହେବା |
| ସାରୁ ଭିତରେ ମାରୁ | ଭଲ ଭିତରେ ମନ୍ଦ |
| ସିଂହପରି ଯୁଝିବା | ବୀରତ୍ୱର ସହିତ ଲଢ଼ିବା |
| ସୁଅ ମୁହଁର ପତର | ଅସହାୟ |
| ହରିଣ ପରି ଚଙ୍ଗ ଚଙ୍ଗ ହେବା | ଚଞ୍ଚଳତା ପ୍ରକାଶ କରିବା |
| ହାଟ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ | ଅନୁପଯୁକ୍ତ ପରିବେଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା |
| ହାଡ଼େହାଡ଼େ ବଦମାସ | ଅତି ଦୁଷ୍ଟ |
| ହାଣ୍ଡିପରି ମୁହଁ କରିବା | ଅଭିମାନ କରିବା |
| ହାତୀ ପରି ଝୁଲିବା | ଆରାମରେ ସମୟ କଟାଇବା |
| ହୁଙ୍କାପିଟା | ନ ବୁଝି ନ ସୁଝି କାମରେ ଲାଗିବା |
ଆଉ କେତେକ ରୂଢ଼ି ଓ କ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ରୂଢ଼ି (ଉଠିବା, ଉଡ଼ିବା, କରିବା, କାଟିବା, ଖାଇବା, ଚଳିବା, ଦେଖିବା, ଧରିବା) (60)
| ରୂଢ଼ି | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଅଙ୍ଗେ ନିଭାଇବା | ନିଜେ ଅନୁଭୂତିରେ ଆଣିବା |
| ଅତି ଗଣ୍ଡିଆ | ଅତିକୃପଣ |
| ଅନ୍ଧ ଦେଶରେ ଦର୍ପଣ ବିକିବା | ଅଜ୍ଞ ନିକଟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଲୋଚନା କରିବା |
| ଆଇନ ଉଠିବା | କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ ହେବା |
| ଉଇ ଖାଇବା | ଉଇ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେବା |
| ଏ ମୁହଁରେ ଆସି ସେ ମୁହଁରେ ଯିବା | ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ଲାଭ ତ ଅନ୍ୟ ଦିଗରୁ କ୍ଷତି |
| ଏକା ଢ଼େଲାରେ ଦୁଇଟି ଶିକାର | ଗୋଟିଏ ଉପାୟରେ ଦୁଇଟି ଲାଭ |
| କଣ୍ଟାଗଲା | ଶତ୍ରୁ ଶେଷ ହେଲା ବା ମନଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା |
| କଥା ଚଳିବା | କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆଗେଇବା |
| କଥାରେ ଗଣ୍ଠି ଦେବା | କୌଣସି ଗୋଟିଏ କଥାକୁ ଦୃଢ଼ କରି ଧରିବା |
| କପାଳ ଆଦରିବା | ଭାଗ୍ୟଫଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା |
| କଳ ଚଳିବା | କାରଖାନା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା |
| କ୍ଷୀର ଦେଇ ନାଗସାପ ପୋଷିବା | ଦୁଷ୍ଟକୁ ଆପଣାଇବା |
| ଖପରାରେ ଖାଇବା | ଶୋଚନୀୟ ଅବସ୍ଥା |
| ଖାତା ଦେଖିବା | ପରୀକ୍ଷା ପୁସ୍ତିକା ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବା |
| ଖାପ ଖାଇବା | ଉପଯୁକ୍ତ ହେବା |
| ଗଳଗ୍ରହ | ଅବାଞ୍ଛିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ନେବାକୁ ହୁଏ |
| ଗାଡ଼ି ଧରିବା | ଗାଡ଼ିରେ ଯିବା |
| ଗାଳି ଖାଇବା | ନିନ୍ଦିତ ହେବା |
| ଘର କରିବା | ବିବାହ ହେବା |
| ଚାକିରି ଦେଖିବା | ଚାକିରି ଖୋଜିବା |
| ଚାନ୍ଦା ଉଠିବା | ଚାନ୍ଦାରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବା |
| ଚିନ୍ତା ଖାଇବା | ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା |
| ଚୁପ୍ କରିବା | ପାଟି ବନ୍ଦ କରିବା |
| ଚେରକାଟିବା | କ୍ଷତି କରିବା |
| ଟଙ୍କା ଉଡ଼ିବା | ଅପବ୍ୟୟ ହେବା |
| ଟିକେଟ କାଟିବା | ଟିକେଟ କିଣିବା |
| ଦର ଦେଖିବା | ଦର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା |
| ଦାନା ଉଠିବା | ଖାଦ୍ୟଶେଷ ବା ଦାନାଶେଷ |
| ଧାନ ଉଡ଼ିବା | ଧାନରୁ ଅଗାଡ଼ି ବାହାରିବା |
| ନାଟ କାଟିବା | ଚାଲିଯିବା |
| ନାଟ ଦେଖିବା | ନାଟ ଉପଭୋଗ କରିବା |
| ନିଜ କଥା ନିଜେ ଦେଖିବା | ନିଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା |
| ନିଲାମ ଉଠିବା | ନିଲାମରୁ ପାଇବା |
| ପାଣିରେ ପଡ଼ିବା | ଅକାରଣରେ ନଷ୍ଟ ହେବା |
| ପିଟା ଖାଇବା | ମାଡ଼ ଖାଇବା |
| ପେଟ ଧରିବା | କଷ୍ଟ ହେବା |
| ବାଟ କରିବା | ଉପାୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା |
| ମନ ଉଡ଼ିବା | ଆନନ୍ଦ ହେବା |
| ମନ କରିବା | ଇଚ୍ଛା କରିବା |
| ମନ ବଳିବା | ଆଗ୍ରହ ଜନ୍ମିବା |
| ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ | ଅଳ୍ପଦିନ ପରେ, ଅତି ନିକଟରେ |
| ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶାଗୁଣା ଉଡ଼ିବା | ବିପଦ ପଡ଼ିବା |
| ମୁଣ୍ଡ ଖାଇବା | ସର୍ବନାଶ କରିବା, ଋଣ ପକାଇବା |
| ମୁଣ୍ଡ ଟେକିବା | ଉନ୍ନତି କରିବା, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗ୍ରସର ହେବା |
| ମୁଣ୍ଡରେ ପଶିବା | ବୁଝିପାରିବା |
| ରଙ୍ଗ ଉଠିବା | ରଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିଯିବା |
| ରୋଗୀ ଦେଖିବା | ଚିକିତ୍ସା କରିବା |
| ଲଣ୍ଡ ଭଣ୍ଡ କରିବା | ହଇରାଣ କରିବା |
| ଲାଞ୍ଚ ଖାଇବା | ଉତ୍କୋଚ ନେବା |
| ସଂସାର କରିବା | ବିବାହ ହେବା |
| ସଂସାର ଚଳିବା | ସଂସାର ଠିକ୍ ଭାବେ ଗତି କରିବା |
| ସମୟ କାଟିବା | ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବା |
| ସୁଖ ନ ଦେଖିବା | ଈର୍ଷା କରିବା |
| ସୁନାଫଳିବା | ଭଲ ଫସଲ ହେବା |
| ସ୍ୱପ୍ନ ଉଡ଼ିବା | କଳ୍ପନା କରିବା |
| ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା | କଳ୍ପନାରେ ଭାସିବା |
| ସ୍ୱର ଚଳିବା | ଗୀତ ଗାନ ହେବା |
| ହାତ ଉଠିବା | ମାଡ଼ଦେବା |
| ହାତ ଦେଖିବା | ହାତରୁ ଭଲମନ୍ଦ କହିବା |
ଅଭ୍ୟାସ
- ‘ଗୋଡ଼ ଧରିବା’ ଓ ‘ଗୋଡ଼ ଟାଣିବା’ ର ଅର୍ଥ ପୃଥକ୍ ଲେଖନ୍ତୁ।
- ‘କପାଳ ଫାଟିବା’ ଓ ‘କପାଳ ଫିଟିବା’ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କଣ?
- ସମାନ ଅର୍ଥର ଅନ୍ତତଃ ତିନିଟି ‘ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା’ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୂଢ଼ି ଲେଖନ୍ତୁ।
- ‘ମୁହଁ ଦେବା’ ଓ ‘ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିବା’ ରେ କଣ ଅଲଗା?