ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ କ’ଣ?
ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶବ୍ଦର ଓଲଟା ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାକୁ ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ କୁହାଯାଏ। ଯଥା — ଉଦୟ : ଅସ୍ତ, ଆୟ : ବ୍ୟୟ, ଶୁଷ୍କ : ଆର୍ଦ୍ର।
ମନେରଖ — ପରୀକ୍ଷାର ମୂଳ ନିୟମ
- ବିଶେଷ୍ୟର ବିପରୀତ ବିଶେଷ୍ୟ, ବିଶେଷଣର ବିପରୀତ ବିଶେଷଣ। ଉଦୟ (ବିଶେଷ୍ୟ) → ଅସ୍ତ; ଉନ୍ନତ (ବିଶେଷଣ) → ଅନୁନ୍ନତ; ଉନ୍ନତି (ବିଶେଷ୍ୟ) → ଅବନତି।
- ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦର ଏକାଧିକ ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଥାଇପାରେ — ଧନୀ : ନିର୍ଦ୍ଧନ, ଦରିଦ୍ର; ସରଳ : ବକ୍ର, କୁଟିଳ, ଜଟିଳ।
ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଗଠନର ସହଜ ଉପାୟ (ଉପସର୍ଗ)
- ଅ- / ଅନ୍-: ଶୁଦ୍ଧ → ଅଶୁଦ୍ଧ, ଭଦ୍ର → ଅଭଦ୍ର, ଇଚ୍ଛା → ଅନିଚ୍ଛା, ଉଦାର → ଅନୁଦାର, ଐକ୍ୟ → ଅନୈକ୍ୟ
- ନିର୍- / ନିଃ- / ନି-: ଆଶା → ନିରାଶା, ଆମିଷ → ନିରାମିଷ, ସାକାର → ନିରାକାର, ସକାମ → ନିଷ୍କାମ, ସଲଜ୍ଜ → ନିର୍ଲଜ୍ଜ
- ସ- ↔ ନିର୍- / ଅ-: ସରସ → ନୀରସ, ସରବ → ନୀରବ, ସଫଳ → ଅସଫଳ, ସଧବା → ବିଧବା
- ସୁ- ↔ କୁ- / ଦୁର୍-: ସୁକର୍ମ ↔ କୁକର୍ମ, ସୁଶିକ୍ଷା → କୁଶିକ୍ଷା, ସୁଗମ → ଦୁର୍ଗମ, ସୁନାମ → ଦୁର୍ନାମ, ସୁଲଭ ↔ ଦୁର୍ଲଭ, ସୁଭିକ୍ଷ ↔ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ
- ବି- / ବିସ୍-: ସ୍ମରଣ → ବିସ୍ମରଣ, ସ୍ମୃତି → ବିସ୍ମୃତି, ସ୍ୱଦେଶ → ବିଦେଶ, ସପକ୍ଷ → ବିପକ୍ଷ, ସମ → ବିଷମ
- ଉତ୍- ↔ ଅପ- / ଅବ-: ଉତ୍କର୍ଷ → ଅପକର୍ଷ, ଉନ୍ନତି → ଅବନତି, ଆରୋହଣ → ଅବରୋହଣ, ଉପଚୟ ↔ ଅପଚୟ
- ଅନୁ- ↔ ପ୍ରତି- / ବି-: ଅନୁକୂଳ → ପ୍ରତିକୂଳ, ଅନୁଲୋମ → ବିଲୋମ, ଅନୁରାଗ → ବିରାଗ, ଅନୁରକ୍ତ → ବିରକ୍ତ
- ବେ- / ନା- (ପାରସୀ ଶବ୍ଦ): ଆଇନ → ବେଆଇନ, କସୁର → ବେକସୁର, ମଞ୍ଜୁର → ନାମଞ୍ଜୁର, ପସନ୍ଦ → ନାପସନ୍ଦ, ହଜମ → ବଦହଜମ
- ସ୍ୱ- ↔ ପର-: ସ୍ୱକୀୟ → ପରକୀୟ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର → ପରତନ୍ତ୍ର, ସ୍ୱାଧୀନ ↔ ପରାଧୀନ
ପରୀକ୍ଷାରେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ଯୋଡ଼ି (ଉପସର୍ଗ ବିନା)
ଉଦୟ–ଅସ୍ତ · ଆୟ–ବ୍ୟୟ · ଆଦାନ–ପ୍ରଦାନ · ଆମଦାନୀ–ରପ୍ତାନି · ଆବିର୍ଭାବ–ତିରୋଭାବ · ଆକୁଞ୍ଚନ–ପ୍ରସାରଣ · ଉଦୀଚୀ–ଅବାଚୀ · ପ୍ରାଚୀ–ପ୍ରତୀଚୀ · ପ୍ରାଚୀନ–ଅର୍ବାଚୀନ · ଗରିମା–ଲଘିମା · ବ୍ୟଷ୍ଟି–ସମଷ୍ଟି · ସନ୍ଧି–ବିଗ୍ରହ · ସମାସ–ବ୍ୟାସ · ସ୍ଥାବର–ଜଙ୍ଗମ · ସୃଷ୍ଟି–ପ୍ରଳୟ · ଐହିକ–ପାରତ୍ରିକ · ଅଧମର୍ଣ୍ଣ–ଉତ୍ତମର୍ଣ୍ଣ · ବିପ୍ରକର୍ଷ–ସନ୍ନିକର୍ଷ · ପୂର୍ବାହ୍ଣ–ଅପରାହ୍ଣ · ପ୍ରତ୍ୟୁଷ–ପ୍ରଦୋଷ · ପ୍ରବୃତ୍ତି–ନିବୃତ୍ତି · ଶୁକ୍ଳ–କୃଷ୍ଣ · ସବ୍ୟ–ଅପସବ୍ୟ · ସାନ୍ତ–ଅନନ୍ତ · ଦାତା–ଗ୍ରହୀତା · ବିକ୍ରେତା–କ୍ରେତା · ଶାସକ–ଶାସିତ · ମୂକ–ବାଚାଳ · ସ୍ନିଗ୍ଧ–ରୂକ୍ଷ · ସୂକ୍ଷ୍ମ–ସ୍ଥୂଳ · କ୍ଷୀଣ–ପୃଥୁଳ · ଖାତକ–ମହାଜନ · ଜୁଆର–ଭଟ୍ଟା
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକା (481ଟି ଯୋଡ଼ି)
| ଶବ୍ଦ | ବିପରୀତ | ଶବ୍ଦ | ବିପରୀତ |
|---|---|---|---|
| ଅଋଣୀ | ଋଣୀ | ପଚରା | ଅପଚରା |
| ଅକଣ୍ଟକ | କଣ୍ଟକ | ପଣ୍ଡିତ | ମୂର୍ଖ, ଅପଣ୍ଡିତ |
| ଅକପଟ | କପଟ | ପତଳା | ବହଳା, ମୋଟା |
| ଅକର୍ମ | କର୍ମ | ପରବାୟ | ବେପରବାୟ |
| ଅକାତର | କାତର | ପରା | ଅପରା |
| ଅକ୍ଳାନ୍ତ | କ୍ଳାନ୍ତ | ପରାଧୀନ | ସ୍ୱାଧୀନ |
| ଅଗ | ମୂଳ | ପରିଣାମ | ଅପରିଣାମ |
| ଅଗ୍ର | ପଶ୍ଚାତ, ମୂଳ | ପରିଣାମଦର୍ଶୀ | ଅପରିଣାମଦର୍ଶୀ |
| ଅଚିନ୍ତନୀୟ | ଚିନ୍ତନୀୟ | ପରୋକ୍ଷ | ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ |
| ଅଣୁ | ବୃହତ୍ | ପସନ୍ଦ | ନାପସନ୍ଦ, ଅପସନ୍ଦ |
| ଅତ୍ୟାହାରୀ | ଅଳ୍ପାହାରୀ | ପକ୍ଷପାତୀ | ନିରପେକ୍ଷ, ନିଷ୍ପକ୍ଷପାତ |
| ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ | ଅନୁଚ୍ଚ | ପାଠୁଆ | ଅପାଠୁଆ |
| ଅଧଃ | ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ | ପାଣିଆ | କାଠୁଆ, ବହଳିଆ |
| ଅଧମ | ଉତ୍ତମ | ପାପ | ପୁଣ୍ୟ |
| ଅଧମର୍ଣ୍ଣ | ଉତ୍ତମର୍ଣ୍ଣ | ପାପୀ | ନିଷ୍ପାପ |
| ଅଧମାଙ୍ଗ | ଉତ୍ତମାଙ୍ଗ | ପାର୍ଥିବ | ଅପାର୍ଥିବ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ |
| ଅଧା | ପୂରା | ପାସ୍ | ଫେଲ୍ |
| ଅଧିକ | ଅନଧିକ, ଊଣା | ପିଲା | ବଡ଼, ବୁଢ଼ା |
| ଅନାବୃଷ୍ଟି | ଅତିବୃଷ୍ଟି | ପୀଡ଼ିତ | ସୁସ୍ଥ |
| ଅନୁକୂଳ | ପ୍ରତିକୂଳ | ପୁନିଅଁ | ଉଆଁସ |
| ଅନୁଗ୍ରହ | ନିଗ୍ରହ | ପୁରାଙ୍ଗନା | ବାରାଙ୍ଗନା |
| ଅନୁରକ୍ତ | ବିରକ୍ତ | ପୁରୋହିତ | ଯଜମାନ |
| ଅନୁରାଗ | ବିରାଗ | ପୂର୍ବାହ୍ଣ | ଅପରାହ୍ଣ |
| ଅନୁଲୋମ | ବିଲୋମ, ପ୍ରତିଲୋମ | ପ୍ରକୃତି | ବିକୃତି |
| ଅନ୍ତରଙ୍ଗ | ବହିରଙ୍ଗ | ପ୍ରତ୍ୟୁଷ | ପ୍ରଦୋଷ |
| ଅନ୍ଧକାର | ଆଲୋକ | ପ୍ରବେଶ | ପ୍ରସ୍ଥାନ |
| ଅନ୍ଧାର | ଆଲୁଅ | ପ୍ରବୃତ୍ତି | ନିବୃତ୍ତି |
| ଅପଚୟ | ଉପଚୟ | ପ୍ରଭୁ | ଭୃତ୍ୟ |
| ଅପରାଜିତ | ପରାଜିତ | ପ୍ରଶ୍ନ | ଉତ୍ତର |
| ଅପରାଧୀ | ନିରପରାଧ | ପ୍ରସନ୍ନ | ଅପ୍ରସନ୍ନ, ବିଷଣ୍ଣ |
| ଅପାୟ | ଉପାୟ | ପ୍ରସାରଣ | ସଙ୍କୋଚନ |
| ଅପେକ୍ଷା | ଉପେକ୍ଷା | ପ୍ରାକୃତିକ | ଅପ୍ରାକୃତିକ, କୃତ୍ରିମ |
| ଅପ୍ରତୁଳ | ପ୍ରତୁଳ | ପ୍ରାଚୀ | ପ୍ରତୀଚୀ |
| ଅବସନ୍ନ | ପ୍ରସନ୍ନ | ପ୍ରାଚୀନ | ଅର୍ବାଚୀନ |
| ଅବିଚାର | ବିଚାର | ଫକିର | ଅମିର |
| ଅବିରୋଧୀ | ବିରୋଧୀ | ଫଟା | ଅଫଟା, ଗୋଟା |
| ଅଭାଗା | ଭାଗ୍ୟବାନ୍ | ବକ୍ତା | ଶ୍ରୋତା |
| ଅଭିଜ୍ଞ | ଅନଭିଜ୍ଞ | ବର୍ଣ୍ଣାଶୁଦ୍ଧି | ବର୍ଣ୍ଣଶୁଦ୍ଧି |
| ଅଭ୍ୟସ୍ତ | ଅନଭ୍ୟସ୍ତ | ବନ୍ଦନ | ନିନ୍ଦନ |
| ଅମଙ୍ଗଳ | ମଙ୍ଗଳ | ବନ୍ଧନ | ମୋଚନ |
| ଅମର୍ତ୍ତ୍ୟ | ମର୍ତ୍ତ୍ୟ | ବନ୍ଧୁର | ମସୃଣ |
| ଅମନୋଯୋଗୀ | ମନୋଯୋଗୀ | ବଳକା | ନିଅଣ୍ଟ |
| ଅମୃତ | ବିଷ | ବହିଃ | ଅନ୍ତଃ |
| ଅଳ୍ପ | ବହୁତ | ବହିର୍ବାଣିଜ୍ୟ | ଅନ୍ତର୍ବାଣିଜ୍ୟ |
| ଅଳ୍ପାହାରୀ | ବହ୍ୱାହାରୀ | ବହିର୍ବାସ | ଅନ୍ତର୍ବାସ |
| ଅରୁଆ | ଉଷୁନା | ବହୁତ | ଅଳ୍ପ |
| ଅରୁଚି | ରୁଚି | ବାଟ | ଅବାଟ |
| ଅର୍ଥ | ଅନର୍ଥ | ବାଦୀ | ବିବାଦୀ, ପ୍ରତିବାଦୀ |
| ଅର୍ଥୀ | ପ୍ରତ୍ୟର୍ଥୀ | ବାଧ | ଅବାଧ |
| ଅର୍ପଣ | ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ | ବାମ | ଦକ୍ଷିଣ |
| ଅଳ୍ପଜୀବୀ | ଦୀର୍ଘଜୀବୀ | ବାଳୁତ | ବୃଦ୍ଧ |
| ଅଳୀକ | ସତ୍ୟ | ବାହ୍ୟ | ଆଭ୍ୟନ୍ତର, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ |
| ଅଲୁଣା | ଲୁଣିଆ | ବାସ୍ତବ | ଅବାସ୍ତବ |
| ଆଲୋଡ଼ା | ଲୋଡ଼ା | ବ୍ରାହ୍ମଣ | ଅବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚଣ୍ଡାଳ |
| ଅଶନ | ଅନଶନ | ବିକର୍ଷଣ | ଆକର୍ଷଣ |
| ଅଶରୀରୀ | ଶରୀରୀ | ବିକାର | ଅବିକାର |
| ଅସବର୍ଣ୍ଣ | ସବର୍ଣ୍ଣ | ବିକ୍ରୀତ | କ୍ରୀତ, ଅବିକ୍ରୀତ |
| ଅସତୀ | ସତୀ | ବିକ୍ରେତା | କ୍ରେତା |
| ଅସଲ | ନକଲି | ବିଜୟ | ପରାଜୟ |
| ଅସହିଷ୍ଣୁ | ସହିଷ୍ଣୁ | ବିଜ୍ଞ | ଅଜ୍ଞ |
| ଅସୀମ | ସସୀମ | ବିଦିତ | ଅବିଦିତ |
| ଅସ୍ତ୍ର | ଶସ୍ତ୍ର | ବିଧବା | ସଧବା |
| ଅସ୍ୱୀକାର | ସ୍ୱୀକାର | ବିଧି | ଅବିଧି, ନିଷେଧ |
| ଅହଙ୍କାରୀ | ନିରହଙ୍କାର | ବିନୀତ | ଅବିନୀତ, ଉଦ୍ଧତ |
| ଅହିଂସ୍ର | ହିଂସ୍ର | ବିପଦ | ସମ୍ପଦ |
| ଆଇନ | ବେଆଇନ | ବିପ୍ରକର୍ଷ | ସନ୍ନିକର୍ଷ |
| ଆକାଶ | ପାତାଳ | ବିଫଳ | ସଫଳ |
| ଆକୁଞ୍ଚନ | ପ୍ରସାରଣ | ବିବେକୀ | ଅବିବେକୀ, ଅବିବେକ |
| ଆଗ | ପଛ | ବିୟୋଗ | ସଂଯୋଗ |
| ଆଚାର | ଅନାଚାର | ବିରକ୍ତି | ଅନୁରକ୍ତି |
| ଆଦାନ | ପ୍ରଦାନ | ବିହିତ | ଅବିହିତ |
| ଆଦି | ଅନାଦି, ଅନ୍ତ | ବେରାମ | ଆରାମ |
| ଆଦ୍ୟ | ପ୍ରାନ୍ତ | ବେଳ | ଅବେଳ |
| ଆର୍ଦ୍ର | ଶୁଷ୍କ | ବେସାମରିକ | ସାମରିକ |
| ଆନନ୍ଦ | ନିରାନନ୍ଦ | ବ୍ୟର୍ଥ | ସାର୍ଥ |
| ଆପଣା | ପର | ବ୍ୟବହିତ | ଅବ୍ୟବହିତ |
| ଆବରଣ | ଅନାବରଣ | ବ୍ୟଷ୍ଟି | ସମଷ୍ଟି |
| ଆବାଦୀ | ଅନାବାଦୀ | ଭଂଗା | ଗଢ଼ା |
| ଆବାହନ | ବିସର୍ଜନ | ଭଦ୍ର | ଅଭଦ୍ର |
| ଆବିର୍ଭାବ | ତିରୋଭାବ | ଭୟ | ନିର୍ଭୟ, ନିର୍ଭୟତା |
| ଆବିଳ | ଅନାବିଳ | ଭଲ | ମନ୍ଦ |
| ଆବୃତ | ଅନାବୃତ | ଭକ୍ଷକ | ଭକ୍ଷ୍ୟ, ରକ୍ଷକ |
| ଆମଦାନୀ | ରପ୍ତାନି | ଭାଙ୍ଗିବା | ଗଢ଼ିବା |
| ଆମିଷ | ନିରାମିଷ | ଭାରୀ | ଉଶ୍ୱାସ |
| ଆୟ | ବ୍ୟୟ | ଭୀମ | କାନ୍ତ |
| ଆୟତ୍ତ | ଅଣାୟତ୍ତ | ଭୀରୁ | ସାହସୀ, ନିର୍ଭୀକ |
| ଆରମ୍ଭ | ଶେଷ | ଭେଦ | ଅଭେଦ |
| ଆରୋହଣ | ଅବରୋହଣ | ଭୋଗ | ତ୍ୟାଗ |
| ଆଶା | ନିରାଶା | ମଇଳା | ସଫା |
| ଆଶୀର୍ବାଦ | ଅଭିଶାପ | ମଞ୍ଜୁର | ନାମଞ୍ଜୁର |
| ଆଶ୍ରୟ | ନିରାଶ୍ରୟ | ମଠୁଆ | ଚଞ୍ଚଳିଆ |
| ଆସ୍ତିକ | ନାସ୍ତିକ | ମଧୁର | ତିକ୍ତ, କଟୁ |
| ଇଚ୍ଛା | ଅନିଚ୍ଛା | ମଫସଲିଆ | ସହରିଆ |
| ଇତର | ଭଦ୍ର | ମରାମତି | ବେମରାମତି |
| ଇଷ୍ଟ | ଅନିଷ୍ଟ | ମଲା | ଜୀଅନ୍ତା |
| ଇହ | ପର | ମଳିମୁଣ୍ଡିଆ | ଧୋବଧାଉଳିଆ |
| ଉଚ୍ଚ | ନୀଚ | ମହଙ୍ଗା | ଶସ୍ତା |
| ଉଠାଣି | ଗଡ଼ାଣି | ମାନ | ଅପମାନ |
| ଉତ୍କର୍ଷ | ଅପକର୍ଷ | ମାନୀ | ଅମାନୀ |
| ଉତ୍ଥାନ | ପତନ | ମାପ | ଅମାପ |
| ଉଦୟ | ଅସ୍ତ | ମାୟିକ | ଅମାୟିକ |
| ଉଦ୍ବେଗ | ନିରୁଦ୍ବେଗ | ମାରଣ | ତାରଣ |
| ଉଦାର | ଅନୁଦାର | ମିତବ୍ୟୟୀ | ଅମିତବ୍ୟୟୀ, ଅପବ୍ୟୟୀ |
| ଉଦୀଚୀ | ଅବାଚୀ | ମିତ୍ର | ଶତ୍ରୁ |
| ଉନ୍ନତ | ଅନୁନ୍ନତ | ମିତ୍ରାକ୍ଷର | ଅମିତ୍ରାକ୍ଷର |
| ଉନ୍ନତି | ଅବନତି | ମିଳନ | ବିଚ୍ଛେଦ |
| ଉନ୍ମୀଳିତ | ମୁଦ୍ରିତ | ମିଶ୍ରିତ | ଅମିଶ୍ରିତ |
| ଉପର | ତଳ | ମୁକୁଳା | ବନ୍ଧା |
| ଉର୍ବର | ଅନୁର୍ବର | ମୁଖ୍ୟ | ଗୌଣ |
| ଉଭା | ପୋତା | ମୁନାଫା | ଲୋକସାନ |
| ଉତ୍ସାହ | ନିରୁତ୍ସାହ | ମୂକ | ବାଚାଳ |
| ଋଣୀ | ଅନୃଣ | ଯଥା | ଅଯଥା |
| ଋତ | ଅନୃତ | ଯଥାର୍ଥ | ଅଯଥାର୍ଥ |
| ଏକ | ଅନେକ | ଯତ୍ନ | ଅଯତ୍ନ |
| ଐକ୍ୟ | ଅନୈକ୍ୟ | ଯୋଗ | ବିୟୋଗ |
| ଐହିକ | ପାରତ୍ରିକ | ଯୋଡ଼ | ବିଯୋଡ଼ |
| ଓଡ଼ିଆ | ଅଣଓଡ଼ିଆ | ରସିକ | ଅରସିକ, ବେରସିକ |
| ଓଦା | ଶୁଖିଲା | ରାଜା | ପ୍ରଜା |
| ଔଚିତ୍ୟ | ଅନୌଚିତ୍ୟ | ରୁଗ୍ଣ | ସୁସ୍ଥ |
| କଠିନ | କୋମଳ | ରୋଗୀ | ନୀରୋଗ |
| କଞ୍ଚା | ପାଚିଲା | ରୋଜଗାର | ବେରୋଜଗାର |
| କନିଷ୍ଠ | ଜ୍ୟେଷ୍ଠ | ଲବ | ହର |
| କପଟୀ | ନିଷ୍କପଟ, ସରଳ | ଲମ୍ବ | ଓସାର |
| କମ୍ | ବେଶି | ଲମ୍ବା | ଚଉଡ଼ା |
| କଳା | ଗୋରା, ଧଳା | ଲୟ | ବିଲୟ |
| କସୁର | ବେକସୁର | ଲାଇନ୍ | ବେଲାଇନ୍ |
| କାରଣ | ଅକାରଣ | ଲାଭ | କ୍ଷତି |
| କାଳୀ | ଗୋରୀ | ଲିଖିତ | ଅଲିଖିତ, ମୌଖିକ |
| କିଣା | ବିକା | ଲେଖା | ଅଲେଖା |
| କୀର୍ତ୍ତି | ଅକୀର୍ତ୍ତି, ଅପକୀର୍ତ୍ତି | ଲୋକସାନି | ଲାଭ |
| କୁକର୍ମ | ସୁକର୍ମ | ଲୋଭୀ | ନିର୍ଲୋଭ |
| କୁଟିଳ | ସରଳ | ଶକ୍ତ | ଅଶକ୍ତ |
| କୃତକାର୍ଯ୍ୟ | ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ | ଶାକାହାରୀ | ମାଂସାହାରୀ |
| କୃତଜ୍ଞ | ଅକୃତଜ୍ଞ, କୃତଘ୍ନ | ଶାନ୍ତ | ଅଶାନ୍ତ |
| କୃପଣ | ବଦାନ୍ୟ, ଦାନୀ | ଶାନ୍ତି | ଅଶାନ୍ତି |
| କ୍ରିୟା | ପ୍ରତିକ୍ରିୟା | ଶାରୀରିକ | ମାନସିକ |
| ଖଟା | ମିଠା | ଶାଶ୍ୱତ | ନଶ୍ୱର |
| ଖରା | ବର୍ଷା | ଶାସକ | ଶାସିତ |
| ଖରାପ | ଭଲ | ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ | ଅଶାସ୍ତ୍ରୀୟ |
| ଖଳ | ସାଧୁ | ଶିବ | ଅଶିବ |
| ଖାଣ୍ଟି | ଭେଜାଲ | ଶିକ୍ଷକ | ଛାତ୍ର |
| ଖାତକ | ମହାଜନ | ଶିକ୍ଷା | ଅଶିକ୍ଷା |
| ଖାଲ | ଢିପ | ଶିକ୍ଷିତ | ଅଶିକ୍ଷିତ |
| ଖିଆ | ଅଖିଆ | ଶୀତ | ଉଷ୍ମ |
| ଖୋଲା | ମୁଦା | ଶୀତଳ | ଉଷ୍ଣ |
| ଗତ | ଆଗତ | ଶୀଳ | ଅଶୀଳ |
| ଗଭୀର | ଅଗଭୀର | ଶୁକ୍ଳ | କୃଷ୍ଣ |
| ଗମନ | ଆଗମନ | ଶୁଖିଲା | ଓଦା |
| ଗରିବ | ଧନୀ | ଶୁଣା | ଅଶୁଣା |
| ଗରିମା | ଲଘିମା | ଶୁଦ୍ଧ | ଅଶୁଦ୍ଧ |
| ଗାଧୁଆ | ଅଗାଧୁଆ | ଶୁଭ | ଅଶୁଭ |
| ଗୁଣ | ଦୋଷ | ଶୁଷ୍କ | ଆର୍ଦ୍ର |
| ଗୁଣୀ | ନିର୍ଗୁଣ | ଶୂନ୍ୟ | ପୂର୍ଣ୍ଣ |
| ଗୁରୁ | ଲଘୁ, ଶିଷ୍ୟ | ଶୋକ | ହର୍ଷ |
| ଗୃହୀ | ସନ୍ନ୍ୟାସୀ | ଶୋଭନୀୟ | ଅଶୋଭନୀୟ |
| ଗୋପନୀୟ | ପ୍ରକାଶ୍ୟ | ଶ୍ରଦ୍ଧା | ଘୃଣା, ଅଶ୍ରଦ୍ଧା |
| ଗୋଳିଆ | ସଫା, ପରିଷ୍କାର | ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ | ଶ୍ରୀହୀନ |
| ଗ୍ରାମ୍ୟ | ବନ୍ୟ | ଶ୍ରୁତିକଟୁ | ଶ୍ରୁତିମଧୁର |
| ଘନ | ତରଳ | ଶ୍ଳୀଳ | ଅଶ୍ଳୀଳ |
| ଘର | ବାହାର | ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ | ପ୍ରଶସ୍ତ |
| ଚଞ୍ଚଳ | ମଠ, ଧୀର | ସଂଖୁଡ଼ି | ନିଃସଂଖୁଡ଼ି |
| ଚତୁର | ଅଚତୁର, ବୋକା | ସଂଜ | ସକାଳ |
| ଚିକ୍କଣ | ଅଚିକ୍କଣ | ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ | ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ |
| ଚିନ୍ତା | ଅଚିନ୍ତା | ସଂକ୍ଷେପ | ବିସ୍ତାର |
| ଚିହ୍ନା | ଅଚିହ୍ନା | ସଂକ୍ଷିପ୍ତ | ବିସ୍ତୃତ |
| ଚେତନ | ଅଚେତନ | ସକାମ | ନିଷ୍କାମ |
| ଚେମଡ଼ା | ମସକା | ସଜ | ବାସି |
| ଚୋର | ସାଧୁ | ସଜ୍ଜନ | ଦୁର୍ଜନ |
| ଛୁଆଁ | ଅଛୁଆଁ | ସତ୍ | ଅସତ୍ |
| ଛୋଟ | ବଡ଼ | ସତ୍ୟ | ମିଥ୍ୟା, ଅସତ୍ୟ |
| ଜଡ଼ | ଚେତନ | ସନାଥା | ଅନାଥା |
| ଜଣା | ଅଜଣା | ସନ୍ଦେହୀ | ନିଃସନ୍ଦେହ |
| ଜନଗହଳି | ଜନବିରଳ | ସନ୍ଧି | ବିଗ୍ରହ |
| ଜନ୍ମ | ମୃତ୍ୟୁ, ମରଣ | ସପକ୍ଷ | ବିପକ୍ଷ |
| ଜବାବ | ବେଜବାବ | ସଫଳ | ଅସଫଳ |
| ଜମା | ଖର୍ଚ୍ଚ | ସବ୍ୟ | ଅପସବ୍ୟ |
| ଜୟ | ପରାଜୟ | ସମ | ବିଷମ |
| ଜଳ | ସ୍ଥଳ | ସମୟ | ଅସମୟ |
| ଜାତ | ମୃତ | ସମ୍ଭବ | ଅସମ୍ଭବ |
| ଜାଗ୍ରତ | ସୁପ୍ତ | ସମାସ | ବ୍ୟାସ |
| ଜୀବନ୍ତ | ମୃତ | ସମ୍ପତ୍ତି | ବିପତ୍ତି |
| ଜୀବିତ | ମୃତ | ସରବ | ନୀରବ |
| ଜୀର୍ଣ୍ଣ | ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ | ସରଳ | ବକ୍ର, କୁଟିଳ, ଜଟିଳ |
| ଜୁଆର | ଭଟ୍ଟା | ସରସ | ନୀରସ |
| ଜ୍ୱଳନ୍ତ | ନିର୍ବାପିତ | ସଲଜ୍ଜ | ନିର୍ଲଜ୍ଜ |
| ଝଙ୍କାଳିଆ | ଥୁଣ୍ଟା | ସଶ୍ରମ | ଅଶ୍ରମ |
| ଜ୍ଞାତ | ଅଜ୍ଞାତ | ସାକାର | ନିରାକାର |
| ଜ୍ଞାନୀ | ଅଜ୍ଞାନ | ସାଧାରଣ | ଅସାଧାରଣ |
| ଟାଣ | ନରମ | ସାଧୁ | ଅସାଧୁ, ତସ୍କର |
| ଠିକ୍ | ଭୁଲ୍ | ସାନ | ବଡ଼ |
| ଡର | ସାହସ | ସାନ୍ତ | ଅନନ୍ତ |
| ଡେଙ୍ଗା | ଗେଡ଼ା, ବାଙ୍ଗରା | ସାମାନ୍ୟ | ଅସାମାନ୍ୟ |
| ଢଙ୍କା | ଅଢଙ୍କା | ସାମ୍ୟ | ବୈଷମ୍ୟ |
| ତବତ | ପଖାଳ | ସାର | ଅସାର |
| ତିରସ୍କାର | ପୁରସ୍କାର | ସାର୍ଥକ | ନିରର୍ଥକ |
| ତିରୋଧାନ | ଆବିର୍ଭାବ | ସାକ୍ଷର | ନିରକ୍ଷର, ଅଣସାକ୍ଷର |
| ତୁଳସୀ | ବିଲୁଆତି | ସିଦ୍ଧ | ଅସିଦ୍ଧ |
| ତୁଷ୍ଟ | ରୁଷ୍ଟ | ସୁକୃତ | ଦୁଷ୍କୃତ |
| ତେଲିଆ | ନୁଖୁରା | ସୁଗମ | ଦୁର୍ଗମ |
| ତୋଷ | ରୋଷ | ସୁନାମ | ଦୁର୍ନାମ |
| ଥଣ୍ଡା | ଗରମ | ସୁନ୍ଦର | ଅସୁନ୍ଦର, କୁତ୍ସିତ |
| ଥୟ | ଅଥୟ | ସୁପ୍ତ | ଜାଗ୍ରତ |
| ଦଢ଼ | ଫଟା, ଭଙ୍ଗା | ସୁପ୍ତି | ଜାଗୃତି |
| ଦୟାଳୁ | ନିର୍ଦ୍ଦୟ | ସୁବୋଧ | ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ |
| ଦରକାରୀ | ଅଦରକାରୀ | ସୁଶିକ୍ଷା | କୁଶିକ୍ଷା |
| ଦାତା | ଗ୍ରହୀତା | ସୁଶ୍ରୀ | ବିଶ୍ରୀ |
| ଦୀର୍ଘ | ହ୍ରସ୍ୱ | ସୂକ୍ଷ୍ମ | ସ୍ଥୂଳ |
| ଦୁଃଖ | ସୁଖ | ସୃଷ୍ଟି | ପ୍ରଳୟ |
| ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ | ନିରୀହ | ସ୍ଥାପିତ | ବିସ୍ଥାପିତ |
| ଦୁର୍ବଳ | ସବଳ | ସ୍ଥାବର | ଅସ୍ଥାବର, ଜଙ୍ଗମ |
| ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ | ସୁଭିକ୍ଷ | ସ୍ଥିର | ଅସ୍ଥିର |
| ଦୁର୍ଲଭ | ସୁଲଭ | ସ୍ନିଗ୍ଧ | ରୂକ୍ଷ |
| ଦୁଷ୍କୃତି | ସୁକୃତି | ସ୍ପଷ୍ଟ | ଅସ୍ପଷ୍ଟ |
| ଦୁଷ୍ଟ | ଶିଷ୍ଟ | ସ୍ୱକୀୟ | ପରକୀୟ |
| ଦୂର | ନିକଟ | ସ୍ୱର୍ଗ | ମର୍ତ୍ତ୍ୟ, ନରକ |
| ଦେଣା | ପାଉଣା | ସ୍ୱଜାତୀୟ | ବିଜାତୀୟ |
| ଦୈର୍ଘ୍ୟ | ପ୍ରସ୍ଥ | ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର | ପରତନ୍ତ୍ର |
| ଦୋଷୀ | ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ | ସ୍ୱଦେଶ | ବିଦେଶ |
| ଧନୀ | ନିର୍ଦ୍ଧନ, ଦରିଦ୍ର | ସ୍ୱସ୍ତି | ଅସ୍ୱସ୍ତି |
| ଧର୍ମ | ଅଧର୍ମ | ସ୍ମରଣ | ବିସ୍ମରଣ |
| ଧାନ | ବାଲୁଙ୍ଗା | ସ୍ମୃତି | ବିସ୍ମୃତି |
| ଧାରୁଆ | ଦନ୍ତଡ଼ା | ସଂଲଗ୍ନ | ଅସଂଲଗ୍ନ |
| ଧାର୍ମିକ | ପାପିଷ୍ଠ | ହର୍ଷ | ବିଷାଦ |
| ଧୀର | ଅଧୀର, ଚଞ୍ଚଳ | ହସ | କାନ୍ଦ |
| ଧୁଆ | ଅଧୁଆ | ହାନି | ଲାଭ |
| ଧୈର୍ଯ୍ୟ | ଅଧୈର୍ଯ୍ୟ | ହକ୍ | ନାହକ୍, ବେହକ୍ |
| ଧୋଇ | ମରୁଡ଼ି | ହଜମ | ବଦହଜମ |
| ନବୀନ | ପ୍ରାଚୀନ | ହ୍ରାସ | ବୃଦ୍ଧି |
| ନରକ | ସ୍ୱର୍ଗ | ହିତ | ଅହିତ |
| ନଶ୍ୱର | ଅନଶ୍ୱର | ହିସାବୀ | ବେହିସାବ |
| ନିତ୍ୟ | ଅନିତ୍ୟ | ହୋସ୍ | ବେହୋସ୍ |
| ନିନ୍ଦା | ପ୍ରଶଂସା, ସ୍ତୁତି | ହିଂସା | ଅହିଂସା |
| ନିରପେକ୍ଷ | ସାପେକ୍ଷ, ପକ୍ଷପାତୀ | ହଁ | ନାହିଁ |
| ନିର୍ଦ୍ଦୟ | ସଦୟ | କ୍ଷଣିକ | ଚିରନ୍ତନ |
| ନିର୍ମଳ | ମଳିନ, ଅନିର୍ମଳ | କ୍ଷତ | ଅକ୍ଷତ |
| ନୀତି | ଅନୀତି | କ୍ଷମ | ଅକ୍ଷମ |
| ନୀରସ | ସରସ | କ୍ଷୟ | ବୃଦ୍ଧି, ଅକ୍ଷୟ |
| ନୂତନ | ପୁରାତନ | କ୍ଷୀଣ | ପୃଥୁଳ |
| ନୈସର୍ଗିକ | କୃତ୍ରିମ | କ୍ଷୁଦ୍ର | ବୃହତ୍ |
| ନ୍ୟାୟ | ଅନ୍ୟାୟ | କ୍ଷୁଣ୍ଣ | ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ |
| ପକ୍କା | କଚ୍ଚା |
ପରୀକ୍ଷା କୌଶଳ
- ପ୍ରଥମେ ଦେଖ ଶବ୍ଦଟି ବିଶେଷ୍ୟ ନା ବିଶେଷଣ — ଉତ୍ତର ସେହି ଜାତିର ହେବ।
- ଉପସର୍ଗ ଚିହ୍ନ (ଅ, ନିର୍, ସୁ/କୁ/ଦୁର୍, ଉତ୍/ଅପ) — ଅଧିକାଂଶ ଉତ୍ତର ତୁରନ୍ତ ମିଳିଯାଏ।
- ଅନେକ ବିକଳ୍ପରେ ଦୁଇଟି ଠିକ୍ ଲାଗିଲେ, ଅଧିକ ମାନକ (ସଂସ୍କୃତମୂଳକ) ଶବ୍ଦଟି ବାଛ।